Zes vragen en antwoorden over het Russische dopingschandaal

Inmiddels is duidelijk welke Russische sporters mogen meedoen aan de Winterspelen in Pyeongchang. Zes vragen en antwoorden over het Russische dopingschandaal dat de (winter)sport al ruim drie jaar in zijn greep heeft.

1. Hoe kwam het Russische dopingschandaal aan het licht?

De documentaire Geheimsache Doping, wie Rusland seine Sieger macht van de Duitse televisiezender ARD zorgde in december 2014 voor een schok in de mondiale sportwereld. Maker Hajo Seppelt liet zien dat Rusland een systeem ontwikkeld had waardoor sporters massaal werd aangespoord en geholpen doping te gebruiken in de jacht op succes.

Anderhalf jaar later, in mei 2016, deed Grigory Rodchenkov uitgebreid een boekje open over de dopingpraktijken in Rusland. De voormalig directeur van het dopinglaboratorium in Moskou zei tegen The New York Times onder meer dat tientallen Russische sporters, onder wie vijftien medaillewinnaars, verboden middelen kregen tijdens de Olympische Winterspelen van 2014 in Sochi.

Het mondiale antidopingbureau WADA stelde vervolgens een onafhankelijke commissie in die onderzoek ging doen naar de beschuldigingen van Rodchenkov. De onderzoekscommissie, geleid door de Canadese expert in sportrecht Richard McLaren, bevestigde in juli 2016 in het eerste deel van zijn rapport dat er "zonder enige twijfel" een door de staat gestuurd dopingprogramma was in aanloop naar en tijdens de Winterspelen van Sochi.

2. Waarom worden er Russische atleten geweerd van de Olympische Winterspelen in Pyeongchang?

Het WADA raadde het Internationaal Olympisch Comité (IOC) naar aanleiding van het McLaren-rapport met klem aan om alle Russen te weren van de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro, maar zo ver wilde het IOC niet gaan. De olympische beweging besloot dat internationale sportbonden per Russische sporter moesten bekijken of ze naar Rio mochten afreizen.

Rusland stuurde uiteindelijk 282 sporters naar Brazilië en het land eindigde met 19 keer goud, 17 keer zilver en 19 keer brons als vierde in de medailletabel.

Een halfjaar na de Spelen van Rio presenteerde McLaren deel twee van zijn rapport en daarin stelden de onderzoekers dat meer dan duizend Russische sporters tussen 2011 en 2015 hebben geprofiteerd van het manipuleren van positieve dopingtests door de Russische staat. Onder de verdachte atleten bevonden zich meerdere medaillewinnaars van de Olympische Zomerspelen van Londen (2012) en de Winterspelen van Sochi.

Dit zorgde voor hernieuwde druk op het IOC om Rusland hard te straffen in aanloop naar de Winterspelen van 2018. Die druk werd alleen maar groter door de hertesten van bloed- en urinestalen die waren afgenomen bij de Spelen van 2012 en 2014. Het IOC nam Rusland inmiddels al dertien medailles af van Londen 2012 en dertien van Sochi 2014, omdat sporters alsnog betrapt zijn op dopinggebruik of voorkwamen in het McLaren-rapport.

Op 5 december 2017 maakte het IOC na een urenlange vergadering bekend dat alleen Russische sporters die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn, onder een neutrale vlag mogen deelnemen aan de Winterspelen van Pyeongchang.

3. Hoe wordt bepaald welke Russen naar de Spelen mogen en welke niet?

Het IOC heeft een speciaal 'Invitation Review Panel' in het leven geroepen dat moet bepalen welke Russische sporters 'schoon' zijn en mogen meedoen in Pyeongchang. Volgens het IOC heeft het panel geen lijst van criteria meegekregen op basis waarvan de 'schone lijst' opgesteld wordt, zodat de vier experts niet "gelimiteerd" worden in hun keuzes.

Volgens Valérie Fourneyron, de voorzitter van het panel, is elke Russische atleet individueel en anoniem besproken. "Het was niet makkelijk om de lijst samen te stellen, omdat we er absoluut zeker van wilden zijn dat er alleen schone Russische atleten zouden worden uitgenodigd voor de Winterspelen", zei de voormalig minister van sport in Frankrijk.

Op vrijdag 19 januari maakte het IOC bekend dat Rusland vijfhonderd atleten had aangemeld als potentiële olympiërs en dat daar 111 van zijn afgevallen. "De overgebleven 389 sporters hebben deze winter het meest strenge testprogramma doorlopen van alle atleten wereldwijd", aldus Fourneyron, die ook vertelde wat het belangrijkste criterium was om iemand van de lijst te schrappen. "Geen van de 389 atleten zijn in het verleden geschorst voor dopinggebruik."

Valérie Fourneyron

Valérie Fourneyron

4. Proberen de Russen de straffen voor hun atleten nog te voorkomen?

Absoluut. Tussen maandag 22 januari en waarschijnlijk zaterdag 27 januari worden door het internationaal strafhof voor de Sport (CAS) 39 Russische sporters gehoord die door het IOC voor het leven uitgesloten zijn voor deelname aan Olympische Spelen vanwege dopingovertredingen bij de Winterspelen van Sochi.

Het gaat om negen bobsleeërs, vijf skeletonners, elf langlaufers, vier langebaanschaatsers (Olga Fatkulina, Alexander Rumyantsev, Artyom Kuznetsov en de al gestopte Ivan Skobrev), acht ijshockeyers en twee rodelaars. Drie biatletes zitten voorlopig in de wachtkamer; hun zaak wordt deze week nog niet gehoord.

De sporters hopen zo vlak voor de Winterspelen van Pyeongchang, die op 9 februari beginnen, toch nog deelname af te dwingen.

Het CAS verwacht dat Rodchenkov en McLaren zullen getuigen tijdens de hoorzittingen.

5. Wanneer weten we definitief welke Russen in actie zullen komen in Pyeongchang?

Het CAS weet nog niet precies wanneer de conclusies van de hoorzittingen naar buiten worden gebracht, maar het hof verwacht tussen maandag 29 januari en vrijdag 2 februari uitsluitsel te kunnen geven.

Het 'Invitation Review Panel' van het IOC komt op zaterdag 27 januari nog een keer bij elkaar in Pyeongchang, waarna de officiële 'schone' lijst met Russische atleten bekend kan worden gemaakt. Dat zal op zijn vroegst al op 27 januari gebeuren, maar het zou ook een dag of een paar dagen later kunnen worden.

6. Wat zijn de gevolgen voor de Nederlandse olympiërs?

Voor verschillende Nederlanders wordt de kans op een (gouden) medaille een stuk groter. Het IOC heeft de officiële lijst met potentiële Russische deelnemers nog niet gecommuniceerd, maar Russische officials hebben al een flink aantal namen bekendgemaakt van atleten die níét naar Pyeongchang mogen.

Zo staat zesvoudig olympisch shorttrackkampioen Viktor An (32), een grote concurrent van Sjinkie Knegt, niet op de lijst volgens het Russisch olympisch comité. De Russische schaatsbond meldde dinsdag 23 januari dat maar vier langebaanschaatsers zijn toegelaten door het IOC: Sergey Trofimov, Angelina Golikova, Natalia Voronina en Olga Graf.

Dat betekent dat Denis Yuskov en Pavel Kulizhnikov, die in het verleden geschorst zijn voor een dopingovertreding, niet mogen meedoen aan de Spelen. Yuskov gold als de topfavoriet voor de 1500 meter, terwijl Kulizhnikov een kanshebber op eremetaal was op de 500 en 1000 meter.

Tip de redactie