Rusland krijgt dinsdagavond te horen of het mag deelnemen aan de Winterspelen van februari in Pyeongchang. Het land raakte in opspraak vanwege een staatsgestuurd dopingnetwerk. Wat zijn de feiten over het grootste dopingschandaal in de recente sportgeschiedenis?

Rusland was ongekend succesvol bij de Winterspelen van Sochi in 2014. Met dertien keer goud, elfmaal zilver en negen bronzen plakken voerde het gastland het medailleklassement aan.

Bijna vier jaar later is duidelijk dat zeker éénderde van de medailles met behulp van doping werd gewonnen. 25 Russische sporters van Sochi 2014 zijn de laatste weken bij hertesten positief bevonden, waardoor het land inmiddels elf medailles heeft moeten inleveren. Nieuwe straffen in de nabije toekomst zijn niet uitgesloten.

Bij de Spelen van Sochi was er sprake van een staatsgestuurd dopingnetwerk, zo werd bewezen in het rapport van de onafhankelijke onderzoeker Richard McLaren (deel I en deel II), dat in juli 2016 gepubliceerd werd. Volgens McLaren hadden tussen 2011 en 2015 meer dan duizend Russen, verdeeld over dertig sporten, gebruikgemaakt van het dopingnetwerk.

Kroongetuige

De belangrijkste bron voor de Canadese onderzoeker is klokkenluider en kroongetuige Grigory Rodchenkov. Het voormalig hoofd van het dopinglab in Moskou gaf na beschuldigingen toe dat er in Rusland op grote schaal doping werd gebruikt.

Voorafgaand aan de Spelen in Sochi namen de Russen van veel olympiërs 'schone' urinestalen af. Tijdens de Winterspelen gebruikten de sporters doping, maar hun positieve testen werden in het dopinglab via een geheim doorgeefluik stiekem verwisseld met de eerder afgenomen schone monsters.

Rodchenkov vluchtte in november 2015 naar de Verenigde Staten, waar hij ondergedoken is en door de FBI beschermd wordt. In 2017 verscheen hij in de Netflix-documentaire Icarus, waar het dopingnetwerk bij de Spelen van Sochi wordt getoond.

Documentaire

In de documentaire Geheimsache Doping: Wie Russland seine Sieger macht van de Duitse zender ARD werd in december 2014 de fraude in het Russische dopinglab aangetoond. Rusland ontkent tot op heden dat er sprake is van een staatsgestuurd dopingnetwerk.

Het land vermoedt een complot van het Westen en president Vladimir Poetin noemde Rodchenkov, de man die hij vlak na de Spelen nog had gedecoreerd met de Orde van de Vriendschap, meer dan eens "een man met een schandalige reputatie".

Antidopingbureau WADA sloot het laboratorium in Moskou in november 2015. Nog altijd mag er in de Russische hoofdstad geen dopingonderzoek plaatsvinden. Bij het WK voetbal van komende zomer in Rusland moeten bijvoorbeeld alle dopingtesten naar Zwitserland worden gebracht voor onderzoek.

Atletiek

Het dopingschandaal heeft niet alleen betrekking op deelnemers aan de Winterspelen in Sochi. Ook andere sporters - onder wie veel Russische atleten - werden schuldig bevonden.

Atletiekfederatie IAAF schorste Russische deelnemers in november 2015 voor alle evenementen van de atletiekbond. Het IOC ging daar in juli 2016 niet in mee door Rusland geen 'blanket ban' te geven voor de Olympische Spelen van een maand later in Rio de Janeiro.

Russische atleten mochten onder neutrale vlag deelnemen als ze konden aantonen dat ze geen doping hadden gebruikt. Verspringster Darya Klishina was de enige deelneemster die onder de neutrale vlag in actie kwam. Ze is woonachtig in de Verenigde Staten en had daar meerdere dopingtests ondergaan die haar onschuld aantoonden. In Rio werd ze negende.

Dinsdagochtend komt het IOC samen in Lausanne om te beslissen wat de gevolgen zijn van het grootste dopingschandaal in de recente sportgeschiedenis voor de Winterspelen van Pyeongchang. Het wordt op 66 dagen voor de start van het evenement misschien wel de zwaarste beslissing in het bestaan van de olympische beweging.