Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is verrast dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2014 zo fors is gekrompen.

Dat laat hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen donderdag aan NU.nl weten. "Ik had wel rekening gehouden met een min, maar zo’n groot negatief effect zullen maar weinig mensen verwacht hebben."

In het afgelopen kwartaal kromp de economie met 1,4 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. In vergelijking met een jaar eerder was er sprake van een krimp van 0,5 procent.

Door het zachte winterweer is er fors minder gas verbruikt, geproduceerd en geëxporteerd.

Hekkensluiter

"Als je alleen maar naar die krimp van 1,4 procent kijkt, dan denk je dat Nederland waarschijnlijk de hekkensluiter is in Europa. Dat het land het niet best doet", vertelt Van Mulligen. 

"Maar dat komt vrijwel volledig door de effecten van die lagere gasproductie. Je kunt daar eigenlijk niet echt aan afmeten hoe het nu echt met de economie gaat", licht de econoom toe. "Het gas is niet weg, dat zit nog steeds in de gasbel in Groningen. Nu blijft het er alleen wat langer in zitten."

Bovendien is de Nederlandse economie niet volledig afhankelijk van het gas. "We zijn geen Rusland of een oliestaat. Het aandeel van het gas is substantieel , maar we verdienen ons geld met veel andere dingen dan alleen het gas."

Voorhoede

In het laatste kwartaal van 2013 groeide de Nederlandse economie nog met 0,9 procent. Veel harder dan de economieën van Frankrijk en Duitsland. Toen zei Van Mulligen nog dat Nederland binnen Europa "eindelijk weer eens in de voorhoede" zat. 

Maar in het afgelopen kwartaal deden de Duitse en Franse economieën het juist beter dan de Nederlandse. Duitsland kon van het mooie weer profiteren. Daar groeide de economie in het eerste kwartaal met 0,8 procent. 

"In Duitsland is meer gebouwd door het zachte weer. En mensen zaten vaker op het terras, omdat het lekker weer was. Zij hadden wel de lusten, maar niet de lasten." In Duitsland wordt namelijk nauwelijks gas en olie gewonnen.

Frankrijk

Verder deed ook Frankrijk het minder slecht dan Nederland. In dat land werd noch groei, noch krimp geconstateerd. Toch is de situatie in Frankrijk nu moeilijker dan hier.

"Ze kampen daar meer met structurele problemen. De werkloosheid is daar al jarenlang veel hoger dan Duitsland en ook in Nederland." Ook de Franse consumptie en bedrijfsinvesteringen bleven achter. 

Geraakt

Maar Nederland, een land dat relatief veel gas produceert en exporteert, wordt wel direct door de weersomstandigheden geraakt.

"Vooral ook omdat in het eerste kwartaal het belang van die gasproductie zoveel groter is. Dat is de winter, het koudste jaargetijde, dan wordt er normaal gesproken extra veel gas geproduceerd."

De productie en het verbruik van gas vielen rond de 30 procent lager uit dan een jaar eerder. De export van gas lag ruim een kwart lager dan begin 2013.

Broos herstel

Toch herkent Van Mulligen in de data een onderliggend herstel. "Dat zie je het duidelijkst in de industrie. Die exporteert meer, die investeert meer. Neemt ook wat meer uitzendpersoneel aan."

De econoom benadrukt dat de industriële sector wat dat betreft vaak voorop loopt. "Laten we hopen dat dit de rest van het jaar ook duidelijk wordt bij andere sectoren."

Tegelijkertijd vindt Van Mulligen het herstel nog "heel broos en precair", omdat de groeicijfers nog rond de nul procent blijven steken. "Vorige keer was er een positief effect waardoor we wat beter uitkwamen. Nu hebben we een tegevaller als gevolg van dat zachte winterweer en komen we direct op de min uit."

Volgens Van Mulligen is het herstel dan ook nog lang niet overal zichtbaar. Zo hebben de bouw en de detailhandel het nu nog moeilijk. "Maar elders en zeker in de industrie gaat het al langzaam beter. Dus het herstel gloort wel, maar het is nog aarzelend."

Geen recessie

Het CBS waagt zich niet aan voorspellingen, maar de hoofdeconoom hint dat we voorlopig geen nieuwe recessie hoeven te verwachten. Daar is sprake van na twee kwartalen van krimp. "Op basis van het onderliggende beeld zou mij dat wel verrassen."

"Het woord recessie is hier echt niet op zijn plaats." De gasproductie is in het volgende kwartaal minder belangrijk en bovendien valt een vergelijking met een relatief slecht kwartaal al gauw positief uit. "Dat zal al snel kwartaal op kwartaal een positief effect hebben", zegt Van Mulligen.

Rutte relativeert economische krimp | Bedrijfsinvesteringen groeien in eerste kwartaal | Stijging werkloosheid vlakt af