De Nederlander verliest volgend jaar gemiddeld 0,5 procent aan koopkracht. De groei van de Nederlandse economie zal uitkomen op 0,5 procent. Het begrotingstekort komt in 2014 uit op 3,3 procent.

De werkloosheid stijgt naar 7,5 procent volgens de definitie van het CPB (9,25 procent volgens de CBS-definitie).

Dat blijkt uit ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) die zondag openbaar zijn gemaakt nadat ze via RTL Nieuws waren uitgelekt. 

De zogeheten Macro Economische Verkenning wordt normaal gesproken met Prinsjesdag, komende dinsdag, openbaar en is een berekening gebaseerd op de Prinsjesdagplannen van het kabinet.

De koopkrachtdaling valt relatief gezien mee, al komt die wel bovenop een koopkrachtdaling van 1,25 procent dit jaar. Bij de raming van augustus ging het CPB nog uit van gelijkblijvende koopkracht, maar daarin was het effect van het bezuinigingspakket van zes miljard euro niet meegerekend.

Het Nibud wilde zondag nog niet reageren op de koopkrachtcijfers. Het instituut voor budgetvoorlichting wil eerste alle cijfers kennen.

Zes miljard euro

Wel valt de economische groei verder tegen ten opzichte van eerdere ramingen, wat grotendeels het gevolg is van de zes miljard euro aan bezuinigingen die het kabinet volgend jaar doorvoert. Dit voorjaar werd nog gerekend met een economische groei van 1 procent volgend jaar, inmiddels wordt dus uitgegaan van 0,5 procent.

Het tekort komt hoger uit dan de EU-norm, maar het kabinet heeft deze zomer afgesproken met Brussel om zes miljard te bezuinigen en houdt het daar bij. Het tekort overschrijdt ook dit jaar de EU-norm en komt uit op 3,2 procent. Dat is weer ietsje hoger dan de CPB-berekening van vorige maand.

De staatsschuld stijgt volgend jaar verder, naar 76,3 procent. Volgens Europese afspraken moet die eigenlijk onder de 60 procent liggen. De omvang van de collectieve lasten als deel van het bruto binnenlands product stijgt ook verder, naar 40,8 procent.

In augustus becijferde het Centraal Planbureau nog dat het begrotingstekort in 2014 3,9 procent en de groei 0,75 procent zou bedragen, maar daarin waren de nieuwe bezuinigingen en lastenverzwaringen nog niet meegenomen. Deze hebben een drukkend effect op de economische groei.

Alleenverdieners

Gepensioneerden en alleenverdieners gaan er volgend jaar in koopkracht het meest op achteruit. Zij hebben 1,5 procent minder te besteden, zo blijkt uit de Macro Economsiche Verkenning.

Voor werkenden blijft de koopkracht gelijk, voor uitkeringsgerechtigden daalt deze een half procent. Mensen zonder kinderen zijn beter af dan ouders. Voor de eerste groep blijft de koopkracht gelijk, voor mensen met kinderen daalt de koopkracht met een kwart procent. 

Huishoudens blijven volgend jaar minder uitgeven en ook op de huizenmarkt is de malaise nog niet voorbij. Wel stabiliseren de huizenprijzen zich in de tweede helft van 2014. De investeringen in de woningmarkt nemen naar verwachting volgend jaar toe met 1,5 procent, nadat ze in 2013 nog met acht procent daalden. 

"De malaise op de woningmarkt duurt voort, maar er lijkt wel licht zichtbaar aan het eind van de tunnel'', aldus het CPB. Het planbureau wijst erop dat het aantal bouwvergunningen stabiliseert na jaren van daling, dat de verkoop van nieuwbouwwoningen enigszins herstelt en dat er een einde lijkt te komen aan de daling van het aantal transacties op de huizenmarkt.

FNV

De nieuwe voorspellingen voor de werkloosheid bevestigen voor de FNV de vrees dat de extra bezuinigingen die worden doorgevoerd "desastreus zijn voor het land''. Dat stelt een woordvoerder van de vakcentrale zondag in een reactie op de nieuwe voorspellingen. "Dit onderstreept waar wij bang voor zijn'', aldus de woordvoerder. "Het geeft ook aan dat het terecht is dat wij actie ondernemen tegen de bezuinigingen.''

De FNV gaf vorige week al aan met leden te gaan bespreken welke vorm de acties tegen de kabinetsplannen moeten krijgen. Op zaterdag 30 november komt er in elk geval een landelijke actie.

CNV

Ook de CNV vindt de hoge werkloosheid onacceptabel. "Nederland raakt bijna aan de 10 procent werkloosheid in 2014. Dat mogen we niet laten gebeuren'', stelt voorzitter Jaap Smit. "Ik roep alle partijen op die een bijdrage kunnen leveren het tij te keren: politiek, de polder, maar ook de partijen die door te investeren in Nederland banen kunnen creëren.''

Smit gaf verder aan dat de CNV het koopkrachtverlies bij onderhandelingen over nieuwe cao's "zoveel mogelijk'' wil repareren.

Oppositie

De oppositie in de Tweede Kamer ziet in de nieuwste cijfers van het CPB hun kritiek op het kabinet-Rutte bevestigd. Het kabinet zou meer moeten doen om de economie aan de praat te krijgen.

Voor PVV-leiders Geert Wilders vormt de doorrekening van de bezuinigingsplannen van het kabinet het zoveelste bewijs dat minister-president Mark Rutte Nederland "helemaal kapot" maakt. "Opstappen Mark!"

SP-leider Emile Roemer noemt de cijfers dramatisch. "De werkloosheid loopt op tot bijna 10 procent, zelfs 20 procent onder de jeugd. Er is een verdere koopkrachtkeldering en de effecten op de economie zijn rampzalig. Deze cijfers bewijzen het failliet van het kabinetsbeleid. Rutte moet zijn beleid drastisch wijzigen of opstappen." 

Roemer roept mensen op om zaterdag 21 september naar Amsterdam te komen naar de manifestatie 'Basta, nu de ommezwaai'.

Onvoldoende

Volgens CDA-leider Sybrand Buma scoort het kabinet met de CPB-cijfers een dikke onvoldoende. "Meest schokkend is nog wel de oplopende werkloosheid. Er is geen perspectief op verbetering want het kabinet blijft kiezen voor belastingverhogingen en nivellering ten koste van middeninkomens. Dit is moordend voor economische groei en het creëren van werkgelegenheid."

D66-leider Alexander Pechtold noemt het de zoveelste slechte cijfers van dit kabinet. "Dat het kabinet nu weer kiest voor korte-termijn maatregelen als extra lasten op werken en ondernemen, helpt de economie en de werkgelegenheid niet. Het kabinet moet de broodnodige hervormingen niet langer uitstellen. Nederland heeft een structurele versterking van de economie nodig, niet elk jaar opnieuw een pakket van extra belastingen en bezuinigingen."

GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik noemt het treurig dat de werkloosheid verder oploopt, terwijl meer banen creëren voorop zou moeten staan, niet bezuinigen.

PvdA

Het kabinet moet op Prinsjesdag vooral met plannen komen om de economie op gang te helpen en de werkloosheid te bestrijden. Dat is nodig omdat de werkloosheid weliswaar minder snel stijgt, maar wel zorgelijk blijft.

Dat zegt PvdA-Kamerlid Henk Nijboer zondag in een reactie op de CPB-cijfers over de kabinetsplannen. Hij stelt vast dat 2014 een moeilijk jaar blijft, maar dat de economie na twee jaren van krimp er weer bovenop komt. Maar er moet wel meer geïnvesteerd worden, onder meer door pensioenfondsen. Particulier vermogen dat nu nog vastzit moet met belastingmaatregelen vrijgemaakt worden.

Nijboer stelt verder vast dat het kabinet erin is geslaagd de koopkracht zoveel mogelijk te ontzien: er komt een einde aan twee jaar grote koopkrachtdaling van vele procenten.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra wil pas op Prinsjesdag reageren op de plannen van het kabinet en de cijfers van het CPB.

VVD-Kamerlid Mark Harbers zegt zondag in een reactie op de doorrekening door het CPB van de kabinetsplannen dat de maatregelen van het kabinet hun vruchten beginnen af te werpen. "We gaan langzaam de goede kant op." Hij noemt het goed om te zien dat de economie voorzichtig aantrek. Ook wijst hij erop dat de koopkracht minder daalt dan de afgelopen jaren.

Te optimistisch

Het CPB is waarschijnlijk te optimistisch bij zijn voorspellingen over de effecten van het nieuwe bezuinigingspakket. Dat stelde econoom Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit Rotterdam zondag in een eerste reactie op de nieuwe ramingen van het CPB.

"Het CPB heeft de groei de afgelopen jaren stelselmatig overschat en ik verwacht dat de ramingen over de groei, de consumptie, de investeringen en de werkloosheid nu ook te optimistisch zijn'', aldus Jacobs. De econoom wees er daarbij op dat het totale pakket bezuinigingen en lastenverzwaringen van 12 miljard euro nauwelijks kleiner is dan dat van vorig jaar.

"Het CPB waarschuwt zelf al voor mogelijke tegenvallers bij de consumptie. Die hebben zich de laatste jaren steeds voorgedaan. Ik verwacht dat die tegenvallers komen en dat de werkloosheid nog verder oploopt dan dat nu al wordt voorspeld.''

Lager

Zijn collega-hoogleraar Sylvester Eijffinger (universiteit van Tilburg) noemde de ramingen ook ''rijkelijk optimistisch''. "Ik vrees dat deze cijfers niet uitkomen'', stelde hij. ''Ik verwacht dat in het voorjaar al zal blijken dat de groei lager uitkomt dan 0,5 procent.''

Eijffinger wees op de nare gevolgen van een lagere groei voor het overheidstekort. Bij een lagere groei komen er minder belastinginkomsten binnen, terwijl de uitgaven aan bijvoorbeeld uitkeringen toenemen. Daardoor zal het tekort volgend jaar hoger zijn dan nu wordt voorspeld. "Dan krijgen we dus weer een bezuinigingsoperatie en komen we steeds meer in een vicieuze cirkel, waarbij je blijft bezuinigen zonder dat het tekort terugloopt.''

Volgens de Tilburgse econoom kan het probleem alleen met structurele hervormingen van bijvoorbeeld de huizenmarkt, de pensioenen en de arbeidsmarkt worden opgelost. "Dat wil Brussel ook. Maar dan moeten VVD en PvdA het wel eens zijn over de belangrijkste zaken en dat zijn ze niet.''

ANBO

''Het kabinet trekt een rookgordijn op en creëert ten onrechte een beeld van een grote groep gepensioneerden met een Zwitserlevengevoel.'' Dat stelt ouderenbelangenorganisatie ANBO in een reactie op de CPB-cijfers over de kabinetsplannen die dinsdag worden gepresenteerd.

Volgens de organisatie worden tweeverdieners met AOW en een klein aanvullend pensioen het hardst getroffen door de bezuinigingsmaatregelen. De koopkrachtdaling voor deze groep komt tussen de 7 en 10 procent uit. ''Deze groep wordt zwaar getroffen door de stapeling van maatregelen. Dit omdat zij, meer dan andere bevolkingsgroepen, onder álle maatregelen lijdt'', zegt ANBO-directeur Liane den Haan.

'Wereldhandel trekt aan'
'Nullijn ambtenaren mogelijk versoepeld'
Accijns op brandstof en drank omhoog