AMSTERDAM – Sancties op bedrijven hebben niet het afschrikwekkende effect dat ze zouden moeten hebben. Alleen bij bedrijven die toch al de regels willen naleven lijkt een sanctie voor actie te zorgen.

Dit blijkt uit een proefschrift van criminologe Karin van Wingerde van de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Van Wingerde deed een studie naar sancties in de Nederlandse afvalsector. Verder vergeleek ze de werking die uitging van sancties met die van maatschappelijke aandacht voor misstanden.

Negatieve publiciteit blijkt veel effectiever dan sancties. Bedrijven vinden straffen te licht en achten de pakkans klein, maar wanneer er in de maatschappij er aandacht aan wordt besteed werkt een straf goed.

Open karakter

Voor bedrijven die een meer open karakter hebben werkt een sanctie beter. Deze bedrijven zien sancties juist als een signaal om hun eigen bedrijfsvoering te controleren.

Van Wingerde adviseert toezichthouders om bij sancties een morele boodschap uit te doen. In dat geval zou een straf veel meer effect hebben. Verder moet worden uitgelegd wat het afkeurenswaardige is van het bestrafte gedrag.