Als leek in de energiewereld vliegen de lastige termen je om de oren. NUzakelijk legt er enkele uit.

Zo kunt u makkelijker meepraten met de professionals en indruk maken op een feestje.

Onbalans

Elektriciteit kan nog niet goed worden opgeslagen. Dat betekent dat er altijd precies even veel van het elektriciteitsnet moet worden afgehaald, als dat er door energieproducenten wordt ingepompt. Wanneer het hier spaak loopt, is er sprake van onbalans en zullen zich storingen voor doen. In Nederland is Tennet verantwoordelijk voor balans op het net.

Deze nationale netbeheerder houdt continu een vinger aan de pols. Tegen een bepaalde prijs wordt aan energieproducenten gevraagd om even minder te produceren of juist iets meer. Maar ook grote energieverbruikers kunnen tijdelijk hun productie stilleggen om de balans op het net te herstellen.

Met grote hoeveelheden duurzame energie, is de balanceringstaak de laatste jaren nog belangrijker geworden omdat we bijvoorbeeld niet precies weten wanneer het waait, hoe hard en hoe lang. Maar slimmigheidjes zoals het opladen van de elektrische auto op gunstige momenten, of het op commando laten draaien van wasmachines, bieden ook nieuwe balanceringsmogelijkheden.

Met gas is de speelruimte groter. De druk in het gasnet mag af en toe best iets verschillen, waardoor je overaanbod enigszins kwijt kunt. Daarnaast is gas makkelijker op te slaan, in lege gasvelden bijvoorbeeld.

Energiemix

In essentie: uit welke bronnen de elektriciteit wordt gemaakt. In Nederland staan kolencentrales, een kerncentrale, gascentrales, afvalverbrandingsinstallaties, windmolens, zonnepanelen. En dan is de lijst nog niet compleet. Al deze installaties produceren elektriciteit. Maar niet alle bronnen leveren een even grote bijdrage.

Hier komt het begrip ‘energiemix’ om de hoek kijken. Zonne-energie heeft een hoog knuffelgehalte, en wordt breed uitgemeten in de media, maar in de energiemix is het verwaarloosbaar.

Ook in de toekomst zal zonne-energie in Nederland binnen de energiemix naar alle waarschijnlijk nooit groter worden dan een flinter van de taart, ondanks dat in individuele huishoudens zonnepanelen steeds vaker worden gebruikt.

De Europese Unie wil dat we met z’n allen in 2020 20 procent minder CO2 uitstoten ten opzichte van 1990. Veel mensen denken dat dit alleen met duurzame energie te bereiken is. Maar redenerend vanuit de energiemix ligt het ook voor de hand om je op de grotere taartpunten te richten: kolen en gas. Een efficiëntere centrale bijvoorbeeld, of het meestoken van biomassa, maar ook het afvangen en opslaan van CO2.

Liberalisering

We vinden het heel normaal dat we onze eigen energieleverancier kunnen kiezen. Toch is deze keuzevrijheid nog geen tien jaar oud. Waar je bedrijf gevestigd was, bepaalde tot 2004 je leverancier. Onder meer vanuit de Europese Unie werd bepaald dat hier verandering in moest komen.

Behalve keuzevrijheid, bepaalde de Europese Unie ook dat de grenzen in Europa zouden verdwijnen. Daardoor konden buitenlandse bedrijven in andere markten rondneuzen. In Nederland vond het Duitse RWE Essent interessant genoeg. Het Zweedse Vattenfall kocht in 2009 Nuon.

Splitsing

Energiebedrijven waren vaak eigenaar van het elektriciteits- en gasnet en tegelijkertijd leverancier van energie. De overheid besloot dat in een geliberaliseerde energiemarkt deze constructie niet handig was.

Daarom moesten de bedrijven onder de ‘Wet onafhankelijk netbeheer’ hun activiteiten splitsen. De zo ontstane netwerkbedrijven vielen buiten het domein van de vrije markt. De energieleveranciers voelen tegenwoordig wel de ‘onzichtbare hand’ van de markt.

Dit is vergelijkbaar met de situatie op het spoor, waarbij de treindiensten werden geliberaliseerd, maar het spoor daarvan werd uitgezonderd. Dit leidde ook tot het opknippen van de NS. Een aantal energiebedrijven, waaronder Eneco, maakt echter al enkele jaren bezwaar tegen de gedwongen splitsing. De zaak loopt nog bij het Europese Hof van justitie. Tot die tijd is het onwaarschijnlijk dat Eneco, maar ook Delta, zullen worden gesplitst.

Leveranciersmodel

Om consumenten niet op te zadelen met facturen van de netbeheerder én de energieleverancier, is besloten om alle kosten voortaan op één factuur te zetten. De overheid denkt dat dit voor klanten overzichtelijker is. “Klanten krijgen één aanspreekpunt: de leverancier.

Klanten krijgen één factuur, met daarop de levering en het transport”, aldus de Rijksoverheid. Het leveranciersmodel treedt op 1 april 2013 in werking.

Meer weten over slim energie inkopen?