AMSTERDAM – Controllers van organisaties moeten een beetje meer psycholoog worden. Doen ze dat niet, dan dreigt hun vakgebied aan relevantie te verliezen.

Dat stelt professor Victor Maas in zijn oratie, waarmee hij volgende week vrijdag tot bijzonder hoogleraar Management Accounting wordt benoemd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Maas noemt controllers in zijn betoog ‘het bedrijfseconomisch geweten van de organisatie’. "Het is hun taak om ervoor te zorgen dat managers en medewerkers beslissingen nemen die goed zijn voor de organisatie."

Niet-financiële prikkels

Volgens de professor kunnen controllers pas goed functioneren als zij zich bewust zijn van de manier waarop managers bedrijfseconomische beslissingen nemen. Managers laten zich niet alleen leiden door financiële prikkels, betoogt Maas, "niet-financiële prikkels zijn minstens zo belangrijk".

Hij doelt daarmee op percepties van eerlijkheid en vertrouwen en op gevoelens van trots, schaamte of schuld. Ook hebben triviale zaken zoals de presentatievorm van data een duidelijke impact op de keuzes van managers, aldus Maas.

Onvoldoende vertaald

De kennis over hoe mensen economische beslissingen nemen is de afgelopen twintig jaar toegenomen, maar heeft zich volgens Maas nog onvoldoende vertaald naar de accounting- en controlsystemen van organisaties. "Het vakgebied controlling dreigt daardoor zijn relevantie te verliezen", vindt Maas.

"De accounting- en controlsystemen kunnen nog zo technisch geavanceerd zijn, als ze zijn ontworpen en geïmplementeerd zonder diepgaande kennis over hoe mensen beslissingen nemen, is er geen enkele garantie dat zij van nut zijn voor organisatie", aldus de professor.

Controllers moeten daarom net als andere economen "een beetje meer psycholoog" worden. Deze omslag stelt niet alleen eisen aan de controllers zelf, maar ook aan opleidingen.