KOPENHAGEN - Het Europese financiële vangnet voor in problemen geraakte eurolanden wordt opgehoogd tot 800 miljard euro. Dat hebben de ministers van de 17 eurolanden vrijdag in Kopenhagen besloten.

Volgens minister Jan Kees de Jager is dit een geloofwaardige brandmuur in de strijd tegen de schuldencrisis. Omgerekend bedraagt het fonds nu 1000 miljard dollar.

Volgens de bewindsman is het versterkte noodfonds geen reden om achterover te leunen voor landen ''die onder het vergrootglas van de financiële markten liggen''. Begrotingsdiscipline blijft het belangrijkste, benadrukte hij. ''Het moet niet zo zijn dat een verhoogd noodfonds leidt tot een verminderde inspanning.''

Hij noemde het noodfonds ''symptoombestrijding, maar noodzakelijk om de financiële markten af te schrikken''. Het draait volgens De Jager om geloofwaardige begrotingen en hervormingen in de Europese landen.

Totaal

Het financiële vangnet, bestaande uit het tijdelijke en het permanente noodfonds, zou aanvankelijk een maximale capaciteit hebben van 500 miljard euro.

De al eerder toegekende gelden aan Griekenland, Ierland en Portugal uit onder meer het tijdelijke noodfonds (EFSF) worden bij de nieuwe 500 miljard euro van het permanente noodfonds (ESM) opgeteld. Daarmee komt de teller uit op meer dan 800 miljard euro voor het totale financiële vangnet.

Langer beschikbaar

De nog niet verstrekte gelden uit het EFSF, circa 240 miljard euro, blijven langer beschikbaar. Dit geld kan alleen worden worden gebruikt om het ESM zonodig versneld aan te vullen tot 500 miljard euro, het kan niet als extra geld bovenop het totale financiële vangnet worden gezien.

Eerder deze week riep de secretaris-generaal van de Organisatie van Economische Samenwerking en Ontwikkeling, Angel Gurria op tot de oprichting van de ''moeder aller noodfondsen'' van 1000 miljard euro.

Volgens De Jager voldoet de eurozone met deze verhoging aan onder meer deze oproep.

Uitbetaling

De ministers kwamen ook overeen dat de uitbetaling van het geld in het ESM versneld zal gaan. Niet alleen dit jaar maar ook volgend jaar zal ieder land twee van zijn termijnen uitbetalen. Na de betaling van de vijfde en laatste termijn moet het fonds in de eerste helft van 2014 op volle sterkte zijn. Het hogere fonds heeft volgens De Jager geen effect op de Nederlandse begroting.

Een persconferentie van de voorzitter van de vergadering, de Luxemburgse Jean-Claude Juncker, werd vrijdag uitgesteld. De uitlatingen van de Oostenrijkse minister, Maria Fekter over de vergadering maakten een persmoment volgens Juncker overbodig.

Het is gebruikelijk dat Juncker de beslissingen van deze zogenoemde eurogroep bekendmaakt. Nu maaide Fekter het gras voor de voeten van Juncker weg om de pers al op de hoogte te brengen van de beslissingen over het noodfonds. Een uur na Fekters uitlatingen kwam de officiële verklaring naar buiten.

Gemiste kans

Europarlementariërs reageerden vrijdag sceptisch op de verhoging van het financiële vangnet voor in financiële moeilijkheden geraakte eurolanden. Guy Verhofstadt, de leider van de liberale fractie in het Europees Parlement waartoe ook de VVD behoort, sprak van een ''stoplap''. GroenLinks had het over tekortschieten.

Vrijdag besloten de ministers van Financiën van de eurolanden in Kopenhagen dat het vangnet voor eurolanden verhoogd wordt naar 800 miljard euro in plaats van een eerder afgesproken limiet van 500 miljard euro. Het eerdere bedrag is te weinig om grotere economieën te ondersteunen.

Brandmuur

Afgelopen weken hadden verschillende partijen opgeroepen tot een brandmuur van 1000 miljard euro. De ministers hebben met het bereikte akkoord ''die goede raad in de wind geslagen'', meent Europarlementariër Bas Eickhout van GroenLinks.

De ministers hadden een veel krachtiger noodfonds kunnen oprichten. Het blusvermogen blijft onvoldoende om eventueel grotere landen als Spanje en Italië te helpen, aldus Eickhout. Ook Verhofstadt denkt niet dat de beslissing op lange termijn leidt tot stabiliteit op de financiële markten als de crisis ook grotere economieën zal raken.