Juist in deze barre economische tijden is er behoefte aan positivisme. Grote vraag is: waar baseer je dat positivisme op?

Op de beurzen rommelt het nog even door. Maar dat de economie weer opkrabbelt, kun je het eerst zien bij de banken. Het is in die hoek al opvallend rustig gebleven na de Europese opdracht om miljarden over te maken aan Griekenland en daarnaast worden er in de sector alweer voorzichtig de eerste bonussen uitgedeeld.

Wat het meest opvalt is het positivisme en het optimisme in de woordkeus van de bancaire wereld. Sinds kort schuiven we de betaalpas niet meer langs de strip, maar brengen we hem verticaal in bij de pinautomaat. Nadat je de pincode hebt ingevoerd, verschijnt het enthousiast en ondubbelzinnig in beeld: geslaagd! Het ontbreekt er nog maar aan dat vervolgens op je bonnetje het woord diploma wordt afgedrukt.

Succesvol

Ook bij het internetbankieren ontmoet je tegenwoordig een en al euforie. Na gedane zaken log je uit en dan komt het: u bent succesvol uitgelogd! Dat geeft toch een enorme voldoening, moet ik zeggen. Je bent niet zomaar uitgelogd, nee: je bent succesvol uitgelogd. Hier spreekt niet alleen positivisme uit, je krijgt als klant ook nog eens een stevige schouderklap.

We kunnen moeiteloos op deze flow van positivisme meedeinen door ons als ondernemers eenzelfde gedrag aan te meten. Ik schroef op mijn brievenbus een apparaatje dat na elke postbezorging uitroept: Prima gedaan! En elke klant die binnen de gestelde termijn de factuur voldoet, krijgt een bos bloemen met op het kaartje: gefeliciteerd!

Waarneembare feiten

Maar ik ben aan het twijfelen gebracht nadat ik de letterlijke betekenis van positivisme opzocht. Wikipedia, bijvoorbeeld, geeft deze omschrijving: “Positivisme is de opvatting dat alleen empirische wetenschap geldige kennis oplevert. De term duidt op een filosofie die zich enkel op waarneembare feiten baseert en godsdienstige of metafysische verklaringen van de hand wijst, gekoppeld aan het typische geloof in de vooruitgang van de mensheid in de richting van een positieve, op praktijk gerichte wereldbeschouwing.”

Het komt er dus op neer dat positivisme gebaseerd moet zijn op wat je daadwerkelijk waarneemt en niet zomaar op een gevoel. Voor ondernemers is dat een vervelend obstakel om de toekomst zonnig tegemoet te zien. Je moet immers kennelijk eerst glasharde bewijzen in handen hebben voordat je kunt zeggen dat je er weer positief tegenaan kijkt.

Meten Is Weten

Maar is dat wel zo? Een jaar of vier geleden was ik op een congres over uitgeven, waar een directeur de wijsheid uitsprak dat alles gebaseerd moet zijn op het credo Meten Is Weten. Voordat je een nieuw avontuur aangaat, moet je van elke stap in het proces de resultaten in kaart brengen en liefst op voorhand weten welke cijfers en bedragen ermee gemoeid zullen zijn. Pas dan is succes verzekerd.

Mijn ervaring was anders. Ik merkte dat door deze aanpak aan elk nieuw initiatief een doortimmerd businessplan ten grondslag moest liggen. Zodra dat businessplan ook maar een paar onzekerheden bevatte, ging het project niet door. Menig creatief initiatief werd daarmee voortijdig om zeep geholpen. Niet echt mijn idee van ondernemen.

Goddank kwam direct na deze spreker een ondernemer die niet met businessplannen, maar met vallen en opstaan groot is geworden: Derk Sauer. Meten Is Weten? Hij veegde er de vloer mee aan. Als je gevoel zegt dat het gaat lukken, moet je ermee aan de slag, luidde zijn betoog.
Kijk, dat is ook mijn definitie van positivisme.

Dick Bosscher is journalist en trainer/coach journalistiek en communicatie en eigenaar van Duidelijker bv. Hij traint journalisten en geeft communicatietrainingen aan bedrijfsleven en overheden. Je kunt hem volgen op Twitter (@dickbosscher)