AMSTERDAM – Intuïtie zou een grotere rol moeten spelen onder bestuurders binnen het bedrijfsleven en de overheid. “Ondernemingen bestaan bij de gratie van goede ideeën en moeten soms juist tegen de stroom in roeien.”

Dat stelt Muel Kaptein, hoogleraar Bedrijfskunde aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit en een van de auteurs van de deze week verschenen white paper ‘Sturen met gevoel’, waarin accountantsorganisatie KPMG pleit voor meer intuïtie in de bestuurskamer.

“Intuïtie levert vaak innovaties op, nieuwe producten en ideeën, het eurekagevoel”, verklaart Kaptein, die tevens partner bij KPMG Forensic & Integrity en organisatie-adviseur is.

Zalm

In de publicatie worden verschillende leiders uit bedrijfsleven en overheid aan het woord gelaten, waaronder ABN Amro-bestuursvoorzitter Gerrit Zalm, ondernemer Yves Gijrath, voormalig topzwemmer Maarten van der Weijden en politicus Ronald Plasterk.

De initiatiefnemers, naast Kaptein de hoogleraren Philip Wallage en Edo Roos Lindgreen, vinden dat de ratio een te dominante plaats heeft verworven in de wijze waarop bestuurders belangrijke besluiten nemen. Dat zet de kwaliteit van die besluiten onder druk.

“We zien dat er sprake is van overregulering, van uitwassen door regeldruk. Mensen gebruiken hierdoor niet altijd hun gezond verstand in besluitvorming. Dit wordt nog eens versterkt door een enorme tijdsdruk”, aldus Kaptein.

Dikke rapporten

Organisaties gaan volgens Kaptein gebukt onder doorgeschoten bureaucratie, dikke rapporten en een bestuur dat in een ivoren toren zetelt. “Er bestaat een bepaalde angst: ‘als het niet op papier staat, bestaat het niet’.”

Bedrijven en overheden zouden bewust meer aandacht moeten geven aan intuïtie. “Vooral aan de kant van cultuur valt veel winst te behalen”, licht de hoogleraar toe. “Er moet meer ruimte komen voor gevoelens, frustraties en ideeën. Daarnaast is tijd heel belangrijk, voor reflectie.”

Kaptein haalt Google aan als voorbeeld van een bedrijf dat daar flink mee bezig is. Bij het internetbedrijf krijgen medewerkers een dag in de week de tijd om te ‘niksen’. “Dit brengt de hersenen naar een andere dimensie.”

In de weg

“De hoge regeldichtheid en protocollen staan intuïtie in de weg. Bedrijven zouden mensen meer verantwoordelijkheid kunnen geven, de klant centraal stellen. “

Vooral bij het aantrekken van personeel en op het gebied van inkoopbeleid zou intuïtie een voorname raadgever kunnen zijn. “Daarmee voorkom je dat iets achteraf verkeerd uitpakt. Ergens een nachtje over slapen moet je heel letterlijk nemen.”

Kaptein erkent dat intuïtie snel door kan slaan. “Het is een kwestie van de juiste balans zoeken. Als iedereen de hele tijd gaat luisteren naar zijn onderbuikgevoel, wordt het een chaos. Soms moet je ook gewoon gehoorzamen.”

Naast elkaar

Gevoel en rationaliteit zouden naast elkaar moeten staan. “Het hangt van het type besluit en organisatie af wat op een bepaald moment de meeste nadruk moet krijgen.”

Vooral de bancaire sector zou baat kunnen hebben bij een grotere rol voor gevoel in de bestuurskamer. “De regels overheersen in de bankensector. De zorg is ook zo’n branche die zou profiteren van een meer intuïtieve benadering.”

Hiërarchisch

Jonge startende ondernemingen hebben volgens Kaptein veel meer ruimte voor gevoel en een veel lossere cultuur. “Hoe gevestigder en hiërarchischer een organisatie is, hoe minder ruimte voor intuïtie.”

In het najaar gaan de initiatiefnemers rondetafelgesprekken organiseren voor bestuurders om het thema verder onder de aandacht te brengen.