AMSTERDAM - Portugal zal naar verwachting binnenkort de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verzoeken om financiële steun, voor een bedrag tussen 50 miljard euro en 100 miljard euro, zegt een prominente overheidsfunctionaris voor de eurozone donderdag.

"De financiële steun voor Portugal zal één van de belangrijkste kwesties zijn tijdens het topoverleg vandaag en morgen", aldus de overheidsvertegenwoordiger, die direct betrokken is bij het topoverleg van eurozonelanden tegen Dow Jones Nieuwsdienst.

"Ik verwacht dat ze binnenkort om de lening zullen vragen. In verkennende gesprekken is gesproken over een bedrag dat waarschijnlijk ergens tussen de 50 miljard euro en 100 miljard euro zal liggen, maar het land heeft nog geen verzoek ingediend."

Het Portugese parlement heeft woensdagavond een nieuw bezuinigingsplan van de regering verworpen, wat aanleiding was voor premier José Sócrates om af te treden, waarmee de schuldencrisis in de eurozone in een nieuwe fase belandt.

Staatsobligaties

Portugese staatsobligaties gaan donderdag hard onderuit na de val van de regering woensdag. Het rendement op tienjarige Portugese staatsobligaties steeg donderdagochtend kort na 10.00 uur met 25 basispunten (0,25 procent) tot 7,94 procent.

Dit is het hoogste niveau sinds de toetreding van het Zuid-Europese land tot de eurozone. Daarmee bereiken de financieringskosten van het land een niveau dat volgens de meeste marktkenners niet houdbaar is.

Daardoor zou het land worden gedwongen een beroep te doen op buitenlandse financiële steun. Dat zou Portugal het derde land maken van de zeventien landen in de Europese muntunie die financiële hulp moet vragen van de andere landen in de eurozone en het IMF.

Creatieve plannen

"Sócrates blijft aan als demissionair premier. We wachten af wat hij te zeggen heeft. De EU en IMF hebben nog nooit een lening verstrekt aan een demissionair kabinet, dus als Lissabon het geld voor de verkiezingen nodig heeft, zullen er creatieve plannen moeten worden gemaakt", aldus de functionaris.

"Portugal kan noodsteun krijgen. Dat is geen probleem, want het geld is er. Maar als de markten zich nu concentreren op Spanje en zich ook in dat land vergelijkbare ontwikkelingen voordoen, dan hebben we een probleem, omdat er heel veel geld nodig zal zijn om dat land financieel te steunen."

EU

De EU wacht de ontwikkelingen in Portugal af en houdt zich aan de normale procedure. De Belgische minister van Financiën Didier Reynders heeft dat donderdag gezegd tijdens een bijeenkomst van Europese liberalen. Die werd gehouden voorafgaande aan een EU-top in Brussel.

In Portugal is een regeringscrisis ontstaan doordat de minderheidsregering van premier José Socrates er niet in is geslaagd haar bezuinigingsvoorstellen door het parlement te krijgen. De socialist Socrates heeft zijn ontslag ingediend.

Mogelijk moet Portugal nu een beroep doen op het noodfonds voor de euro om zijn schulden te financieren. Eerder kreeg Ierland een lening uit dit fonds. Ook Griekenland ontving steun van de overige eurolanden, maar toen bestond het noodfonds nog niet.

Rutte

De EU laat lidstaten nooit vallen, maar Portugal is nu zelf als eerste aan zet. Lissabon moet komen met de vereiste bezuinigingen. Premier Mark Rutte heeft dat donderdag gezegd na een bijeenkomst van Europese liberalen voor aanvang van een tweedaagse EU-top in Brussel.

Rutte en zijn EU-collega's besluiten daar onder meer over een pakket maatregelen om de positie van de euro te versterken. De premier noemde het ''vitaal om de euro met zijn allen te beschermen''.

Onmisbaar

De voorzitter van de Europese Commissie noemde de Portugese bezuinigingen onmisbaar. ''Het is belangrijk voor het vertrouwen in de Portugese economie dat de consensus in Portugal over bezuinigingen snel wordt herbevestigd'', zei de Portugees José Manuel Barroso vooruitlopend op de EU-top.

De leiders van de EU-landen kijken aan tegen een nieuwe aanvraag voor noodleningen, als Portugal geen geld meer kan lenen van banken. Griekenland en Ierland moesten dat al eerder doen.

Kapot bezuinigen

De leiders van de eurolanden hadden eerder besloten dat Portugal het begrotingstekort moet terugbrengen tot 4,6 procent van het bruto nationaal product dit jaar. Barroso wil niets afdoen aan dit doel.

Als de regering in Lissabon aanklopt bij het Europees noodfonds, zal het aan strenge voorwaarden moeten voldoen om het geld te krijgen, benadrukte Rutte.

Het is niet de bedoeling dat Portugal zichzelf kapotbezuinigt, maar dat het land zichzelf weer gezond maakt. ''Eerst moet een land de problemen zelf oplossen'' door de uitgaven onder controle te brengen en de economie weer op stoom te brengen.

Lees alles over de eurocrisis in het dossier