De overheid moet de spreekwoordelijke broekriem aanhalen en dat is geen kleinigheid. De overheid heeft nauwelijks met dit bezuinigingen van deze omvang te maken gehad.

Het bedrijfsleven daarentegen weet alles van het “lean en mean” maken van organisaties. De overheid is echter niet te vergelijken met het bedrijfsleven … of toch wel?

Wij gaan ervan uit dat een commercieel bedrijf winst wil maken. De aandeelhouders die, op wat voor manier dan ook, geïnvesteerd hebben in een bedrijf willen dit en meer enig moment terug zien.

Daar ontwikkelt het bedrijf een langetermijnvisie voor en jaarlijks worden begrotingen gemaakt over wat er uitgegeven gaat worden en wat er binnen moet komen. Dat wil ook zeggen dat voor veel ondernemers de winst van een bedrijf de status vertegenwoordigt.

Rendement

Voor de overheid ligt dat natuurlijk anders, want de overheid – denk bijvoorbeeld aan de gemeentelijke overheid – hoeft geen winst te maken, maar men heeft wel een rendement wat men wil halen.

Is dat rendement bij een commercieel bedrijf in ieder geval een X bedrag positief onder de streep (naast mogelijk een aantal andere zaken), bij de overheid kan dit bijvoorbeeld klanttevredenheid zijn. U en ik zijn de bewoners van een stad en als wij naar alle tevredenheid ergens wonen, zal onze klanttevredenheid hoog zijn.

Dat wil ook zeggen dat je daarop kunt sturen binnen een overheidsorgaan. Natuurlijk moet je kunnen rondkomen met het geld dat binnenkomt en als Den Haag minder geeft, zal je – wil je geen afbreuk doen aan je klanttevredenheid – naar je eigen organisatie moeten kijken. Niet de broekriem aanhalen en de botte bijl ter hand nemen, dit werkt nergens en dus ook niet bij de overheid.

Kopiëren

De aansturing van een commercieel bedrijf kopiëren naar een overheidsorgaan gaat ook niet werken. Maar een commercieel bedrijf en een overheidsorgaan hebben wel een gemeenschappelijkheid en wel het feit dat het een klustering van mensen is. En iedere klustering van mensen moet een doel hebben.

Een doel kan je op verschillende manieren overbrengen en die mensen op je trein krijgen, zodat ze ook met je mee willen naar de volgende bestemming. Besef, enthousiasmeren, zaken terugleggen (hoe zou jij dit als “gemeentelijke klant” ervaren) en helpen wat er nog meer aan mogelijkheden ligt om iets te doen, zijn zaken die onder de aandacht gebracht kunnen worden.

Doel

Als het doel en de manier waarop er te komen duidelijk zijn, kan je een geherstructureerd overheidsorgaan prima laten functioneren. Dit zijn geen trajecten van enkele weken, want wil je het een lang leven laten geven, moet het ingebed worden in een organisatie.

Goed plannen, enthousiasmeren, communiceren en mensen meekrijgen op die trein, zijn een aantal van de basisingrediënten die nodig zijn om een dergelijke klus te klaren.

Weg met de botte bijlen en het kopiëren van commerciële bedrijfsvoering. Leven de klustering van mensen die ergens samen voor staan, super!

Helma van Wanrooij en Eelkje Oldenburger zijn eigenaar van Janus Kizuna en oprichters van Stichting Legatio. Zij herstructureren bedrijven en bieden persoonlijke begeleiding aan ondernemers en particulieren. De organisaties zijn ook terug te vinden op Twitter