Maar de meeste (snel)wegen worden steeds lelijker door een veelvoud aan kastjes, onduidelijke sensors, borden en camera’s. Kan dat nou niet anders?

Door Maarten Schoonwater | Logica

Sinds de nieuwe A2 Amsterdam-Utrecht open is, hoor en lees je steeds meer lofzangen op dit prachtige bouwwerk, want dat is het. Vroeger waren snelwegen stukken asfalt met af en toe een viaduct eroverheen.

Dankzij de Eramusbrug van Ben van Berkel ontdekten we dat een brug zowel van afstand als dichtbij mooi kan zijn en sindsdien maakt ook Rijkswaterstaat werk van het uiterlijk van de weg. Het consequent doorgevoerde ontwerp van de A2 (door UN Studio en Aletta van Aalst) geeft de weg een aantrekkelijk uiterlijk waar een mens zich prettiger bij voelt en waardoor je je vanzelf beter, socialer, gedraagt.

Op andere wegen in Nederland valt me vooral op dat er steeds meer hinderlijk zichtbare camera’s, onduidelijke meetinstrumenten met zonnepanelen erop, dynamische routepanelen, etc. komen. Kan dat nou niet anders?

Auto als sensor en display

Ja, het kan wel degelijk anders. De technologie om op andere manieren informatie in te winnen is beschikbaar en wordt steeds beter.

De informatie in TomTom HD Traffic is een bijproduct van ons aller belgedrag, daar komt geen camera meer aan te pas. En met speciale kastjes of aangepaste navigatiesystemen in (een deel van) de auto’s wordt de informatie nog veel rijker en beter toepasbaar.

Als een kilometer voor je mensen de mist in rijden, krijg je een seintje, de huidige maximumsnelheid staat in je display, daarvoor hoef je niet meer op de borden te letten. En als ik langs een uitgaande school rijdt of langs wegwerkers die capriolen moeten uithalen om pionnen neer te zetten, hoor ik graag een waarschuwing van mijn display om rustiger te rijden. Maar de rest van de dag kan het best 20 km/u harder.

Project

In een proef door TNO in het kader van het SPITS project afgelopen februari op de A270 is al aangetoond dat met zo’n systeem ook spookfiles (harmonica’s) verminderd kunnen worden.

Weten ze dat dan allemaal niet bij Rijkswaterstaat? Wel degelijk. Er is al een beleidsvoornemen om deze zogenoemde coöperatieve systemen meer in te zetten.

Maar eerst wordt er nog een nieuwe generatie masten/sensors/camera’s uitgerold in het kader van het nieuwe NDW (Nationale Databank Wegverkeersgegevens). Dat systeem levert reistijden en de actuele rijsnelheid per rijstrook. Dat laatste (per rijstrook) lukt niet zo makkelijk met coöperatieve systemen.

Kilometerheffing

Als kilometerheffing zou worden ingevoerd, waren er in één klap meer dan voldoende sensorkastjes op de weg om wèl de vereiste informatiekwaliteit te halen. En wat volgens mij nog veel belangrijker is dan informatiekwaliteit is de daadwerkelijke gedragsbeïnvloeding van de weggebruiker. Als ik gerichte informatie ontvang, voel ik me serieus genomen en zal ik mijn rijgedrag eerder aanpassen.

Als ik weet dat ik op een ongeluk afrijdt, hoef ik niet te weten of het op de linker of rechterbaan is. Dat zie ik vanzelf wel als ik er ben. Ik ga langzamer en alert rijden, daar gaat het om. Ook kan met een interactief systeem veel beter gevolgd worden wat weggebruikers doen met de geboden informatie: welke adviezen worden wel en niet opgevolgd.

Door daar op de weg mee aan de slag te gaan (een Living Lab) leren we meer over (beïnvloeding van) rijgedrag want dát is het doel, niet nauwkeurige informatie. Zo wordt ook het verkeerssysteem een domein voor co-creatie.

Gaat het er komen?

Mijn hoop op een spoedige invoering van kilometerheffing is gezien de voorziene coalitie niet erg groot en dat is jammer. We kunnen als Nederland een grote stap voorwaarts doen door tegelijkertijd eerlijker te betalen voor mobiliteit, het autoverkeer selectief terug te dringen en de verkeersveiligheid te vergroten.

Als bijproduct (en exportkans) boeken we sociale en technologische vooruitgang. Maar zoals gezegd, het zal er wel niet van komen.

Hoewel, een aantal verzekeraars en leasemaatschappijen denk erover om coöperatieve kastjes aan te bieden aan hun klanten die dan per gereden kilometer betalen en beloond worden voor veilig weggedrag. Wellicht dat we via de portemonnee van de zuinige Nederlander toch nog een eind kunnen komen.

Maarten Schoonwater is Management Consultant bij logica | LinkedIn