Veranderen verloopt vaak chaotisch, maar de nieuwe status quo komt vrijwel zonder uitzondering op dezelfde wijze tot stand. Als je het patroon tijdig herkent, zijn mensen en organisaties beter in staat om met veranderingen om te gaan.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw zong het meisjesbandje Frizzle Sizzle over terugkerende patronen in het leven.

Een tijdje geleden hoorde ik het liedje weer op de radio en uiteraard zette het deuntje zich vast in mijn hoofd.

Irritant, zeker. Maar na een tijdje begon ik de tekst te waarderen.

Zo gaat het iedere keer.
Je probeert het steeds weer.
Op je eigen manier.
Iedere keer wat meer.

Zou er in Karin, Laura, Mandy en Marjon misschien een verandermanager zitten? Ik zou er in kunnen geloven, want ze slaan de spijker op zijn kop. Alles heeft een ritme.

Verandering is bedreigend

Ook veranderingen. Nieuwe dingen zijn nu eenmaal bedreigend. Waarom? Daar zijn veel verklaringen voor, maar de meest gehoorde is wel dat wij vanuit overlevingsdrang de voorkeur hebben voor bekende en reeds als veilig ervaren situaties prefereren.

Logisch, als onze voorouders experimenteel waren aangelegd (Leuk! Sneeuw! Zullen we daarheen trekken?), had de evolutie wellicht abrupt een andere wending genomen en was de mens een doodlopende aftakking geweest. Maar ik dwaal af.

Verandering is dus bedreigend en levert weerstand op. Als de verandering desalniettemin wordt doorgevoerd, wordt dit niet zonder slag of stoot geaccepteerd. Men zal eerst (te) hoge verwachtingen koesteren.

Als vervolgens blijkt dat deze verwachtingen niet worden waargemaakt zal er teleurstelling optreden. Als later blijkt dat deze teleurstelling ook niet helemaal terecht is, zal er geleidelijk aan acceptatie optreden en zal de verandering verworden tot ‘normaal’.

Mensen, groepen, organisatie, land

Het interessante aan dit patroon is dat het niet alleen geldt voor organisaties, maar ook voor individuen, groepen en zelfs voor een land.

Neem nou een gemiddelde relatie. Eerst ben je hoteldebotel, als je elkaar door- en-door leert kennen zul je ergens teleurgesteld worden in de ander en als je over de teleurstelling heen kunt stappen, komt de relatie in balans en ga je van elkaar houden.

Maar ook bij groepen is het zo. Ik schreef al eerder over de het model van Tuckman met de groepsfasen Forming, Storming, Norming en Performing waarin in feite hetzelfde patroon wordt doorlopen van initiele euforie, teleurstelling en ten slotte balans en productiviteit.

Ten slotte is het ook zo in een land als Nederland, waarin bijvoorbeeld de Paarse kabinetten eerst werden bejubeld, toen werden verguisd en ‘met de kennis van nu’ stabiliteit en voorspoed blijken te hebben gebracht.

Alles heeft een ritme

Natuurlijk zijn de verschillende situaties niet volledig gelijk en zal met name de tijd die het in beslag neemt, verschillen. Er zijn echter genoeg overeenkomsten om je in de praktijk van dienst te zijn bij het herkennen van het patroon.

Let maar eens op als er binnenkort een nieuwe medewerker aan de slag gaat, of wanneer het bedrijf waar je voor werkt gaat fuseren. Misschien hebben we binnenkort wel een nieuwe kabinet en kun je het beschreven patroon breed uitgemeten zien worden door Frits Wester, Ferry van Mingelen en de andere Haagse verslaggevers. Smullen!

Helaas voor de meiden is er ook voor het verloop van de carrière in een meidenband een patroon te herkennen. In 1989 was het definitief einde oefening voor Frizzle Sizzle en zingen ze hun wijsheden nu nog uitsluitend op YouTube….

Wohoh, yeah yeah yeah
Alles heeft een ritme!

Robert Mekking is organisatieadviseur bij Desiris Advies. Reageren? www.twitter.com/robertmekking