Hoewel speculatief, kunnen derivaten een aanvulling zijn op een beleggingsportefeuille.

Door Joost van Kuppeveld I Belegger.nl

Jan Marijnissen zei onlangs in het televisieprogramma Zomergasten dat derivaten de meest speculatieve beleggingsinstrumenten zijn en hij pleitte voor meer regulering. Met dat laatste heeft hij een punt, maar de rest van de stelling is onzin.

Opties zijn de meest populaire derivatensoort in Nederland. Amsterdam was zelfs de eerste optiebeurs in Europa en tooide zich destijds met de naam European Options Exchange. Dankzij de introductie van de EOE-index (nu: AEX-index) kon voor het eerst in Nederland real time een representatief stemmingsbeeld van de aandelenmarkt gegeven worden.

Calls en puts

Opties komen in twee smaken: calls en puts. Een call is het recht iets te kopen tegen een vooraf bepaalde prijs (uitoefenprijs), vóór een bepaalde datum (expiratiedatum). Een put geeft het recht iets te verkopen voor die bepaalde prijs en datum.

Opties kunnen gekocht en verkocht worden. Het verkopen noemen we schrijven. Bij het kopen van een optie krijgt u het recht om gedurende een bepaalde tijd tegen een bepaalde prijs te kunnen handelen. Als u een optie schrijft (verkoopt), neemt u de plicht op zich iets te leveren of te kopen tegen de vooraf bepaalde prijs en datum.

Om te kunnen voldoen aan die plicht hebt u een bepaald onderpand nodig (geld of de onderliggende aandelen).

Aandelen beschermen

Maar wat kunt u er nu precies mee? Met opties kunt u bijvoorbeeld uw portefeuille beschermen. Stel, u hebt aandelen ING. Deze aandelen wilt u niet verkopen, maar u wilt ze wel tegen een koersdaling verzekeren. U koopt dan een putoptie op ING. Daarmee koopt u het recht om binnen de looptijd 100 aandelen ING te verkopen tegen de uitoefenprijs. Voor die verzekering betaal je een bepaalde premie.

Die premie bestaat uit de intrinsieke waarde (de prijs waartegen je het recht hebt de aandelen te verkopen minus de dan geldende beurskoers) en tijds- en verwachtingswaarde. Dat laatste is de vergoeding die u betaalt aan de verzekeraar voor het risico dat hij gedurende de tijd loopt en die is gebaseerd op de beweeglijkheid (volatiliteit) van het aandeel.

Extra rendement

Een andere manier om opties te gebruiken is het maken van extra rendement op de aandelen die u al bezit. Stel dat u voor de langere termijn veel verwacht van het aandeel ING. U wilt de aandelen dus niet verkopen. Op korte termijn denkt u echter dat de koers daalt of gelijk blijft. In ieder geval zal de koers niet boven de 12 euro uitkomen, zo redeneert u. U schrijft (verkoopt) dan een call ING met uitoefenprijs 12 en een expiratiedatum in december 2010 en ontvangt daarvoor een premie.

U neemt hiermee tot december de plicht op zich om 100 aandelen ING te leveren (verkopen) voor 12 euro. Dat hoeft u pas te doen als de koers van ING boven de uitoefenprijs van 12 euro uitstijgt. Gebeurt dat, dan hebt u uw aandelen tegen een mooie prijs verkocht. Blijft de koers tot en met december onder 12 euro noteren, dan hebt u uw aandelen nog en steekt u de premie in uw zak.

Speculeren

Opties worden ook gebruikt, Jan Marijnissen zei het al, om te speculeren op een koersbeweging van een aandeel (of index). Bij een te verwachten koersstijging binnen een bepaalde termijn, kun je de aandelen kopen, maar je kunt ook een call kopen.

Met een geringere investering kun je dan dezelfde exposure hebben op de onderliggende waarde. Als je een neerwaartse beweging verwacht, dan koop je een putoptie.

Deze special kwam tot stand in samenwerking met Belegger.nl