AMSTERDAM - Speculanten die landbouwgrond opkopen omdat er mogelijk ooit wordt gebouwd zijn omstreden. Ze zouden huizenprijzen opdrijven, en er dubieuze verkooppraktijken op na houden. Grondkoper Anthony Pieters bijt tegenover NUzakelijk van zich af.

Pieters, al veertien jaar in grondzaken, voelt zich in de hoek gezet. De AFM, gemeenten en de media voeren wat hem betreft een 'hetze' tegen hem en andere grondspeculanten. "Ik heb absoluut geen gebrek aan kopers, maar mensen worden nu afgeschrikt door allerlei negatieve verhalen", zegt de investeerder via de telefoon.

Bij elke beschuldiging reageert hij dan ook als door een wesp gestoken. Gemeenten die waarschuwen dat grondspeculanten onterecht hopen op toekomstige veranderingen in bestemmingsplannen krijgen een brief 'met een knietje' en 'een elleboogstoot', zoals Pieters het omschrijft.

De boer op

Zijn methode is simpel. Hij gaat ‘de boer op' en koopt voor een 'agrarische plus-prijs' landbouwgrond waarvan hij vermoedt dat er ooit huizen of bedrijventerreinen gaan worden gebouwd. "Ik heb niks met aandelen", zo verklaart Pieters zijn voorliefde voor grond.

De aanleg van een woonwijk kan twintig jaar duren, maar in de tussentijd laat Pieters de grond opknippen in perceeltjes van ongeveer 1000 vierkante meter. Die worden door bedrijven als Investerra, Kavelbeurs en Grondgedachte telefonisch aan de man gebracht. Pieters deelt uiteindelijk in de opbrengst als de grond na een bestemmingswijziging met winst wordt verkocht.

Er is echter geen enkele garantie dat de gekochte grond ooit winst oplevert, zo meldt onder meer Grondgedachte op zijn website.

Schaarste

Grondinvesteringen behoeven 'een lange beleggingshorizon', beamen de grondverkopers, en zijn alleen weggelegd voor mensen die hun geld voor langere tijd kunnen missen. Ten slotte genereren grondbeleggingen ook geen jaarlijkse 'cashflow'. "Maar", zegt Pieters, "de grondschaarste legt een bodem onder de grondprijzen". Succesverhalen wil hij echter niet vertellen, dat is 'onzinnig'.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwde consumenten in mei voor grondbeleggingen; het is volgens de waakhond "zeer onwaarschijnlijk" dat de voorgespiegelde winsten uitkomen. Volgens Pieters laat de AFM zich daarbij leiden door de financiële belangen van lokale overheden, die de grond liever rechtstreeks van de boer kopen.

Gemeenten betalen voor de door Pieters opgekochte grond honderden euro's per vierkante meter, terwijl de speculant voor die vierkante meters weiland 7 a 18 euro neerlegt.

Voorkennis

Maar toch spelen juist de gemeenten wat hem betreft een dubieuze rol in de grondmarkt. "Zij hebben de voorkennis over waar gebouwd gaat worden. Zij zouden zich moeten beperken tot een faciliterende rol en niet die van een grondspeculant".

"De AFM wordt voor hun karretje gespannen", fulmineert hij. "Mensen vergeten dat gemeenten grond het liefst zelf met winst aan projectontwikkelaars verkopen. Wij zoeken juist gronden waar nog geen plannen voor zijn, die zitten nog onder in hun waardespiraal."

Afwijzing

Tot 50.000 euro vallen grondbeleggingen sinds 2008 onder toezicht van de AFM. Boven de 50.000 euro ('een flauwekulregel', meent Pieters) hebben de handelaren vrij spel. Tot nu toe heeft geen enkele grondspeculant een vergunning, volgens Pieters omdat ze onterecht worden afgewezen. "De AFM beschouwt grondbeleggingen als te risicovol. Daarmee profileren ze zich als grondexpert, terwijl ze er niks van begrijpen."

Hij is een procedure gestart tegen de financiële waakhond om grondbeleggingen niet meer als beleggingsobject te laten beschouwen. De bestuursrechter komt later dit jaar met een uitspraak.

Rob de Boer, die zich namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bezighoudt met het grondbeleid, wijst de suggestie dat gemeenten de AFM zouden beïnvloeden van de hand.

Kritisch

Hij toont zich wel kritisch ten aanzien van grondbeleggingen, die tot een 'onwerkbare situatie' kunnen leiden. "Gemeenten worden geconfronteerd met tientallen eigenaren waar apart mee onderhandeld moet worden." Bij de laatste tien percelen wordt de druk volgens hem nog groter, wat de prijs verder opdrijft.

"Ik kan me best voorstellen dat gemeenten hier niet op zitten te wachten, vooral niet in tijden van economische tegenspoed", aldus De Boer. "Speculanten nemen een extra hap uit het gemeentebudget."

Maar er hoeft wat hem betreft geen nieuwe wet- en regelgeving te komen. "Eigenlijk doen projectontwikkelaars hetzelfde."