DEN HAAG - Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) had DSB Bank van Dirk Scheringa in 2005 geen bankvergunning mogen geven.

''Aan de eisen die de wet in dit opzicht stelt was dan ook onvoldoende voldaan: DNB had op deze punten meer moeten verlangen'', stelt professor en oud-staatssecretaris Michiel Scheltema in zijn rapport over de vergunningverlening in 2005.

DSB Bank was in feite een slecht bedrijf dat nooit een bankvergunning had mogen krijgen. De leiding van Scheringa was eenzijdig en weinig professioneel: te veel gericht op geld verdienen, te weinig op het belang van de klant, met onvoldoende oog voor de risico's. Scheringa was meer verkoper dan bankier, blijkt uit het rapport.

Gebreken

DNB heeft al die gebreken in 2005 onvoldoende erkend. Was dat wel gebeurt, dan was DSB nooit een bank geworden. Toen Scheringa toch mocht gaan bankieren was DNB ook nog eens te geduldig in het toezicht en liet te weinig haar tanden zien.

Pas in de zomer van 2009 wilde DNB gaan ingrijpen, maar dat plan werd uiteindelijk doorkruist door de oproep van Pieter Lakeman aan alle spaarders om hun geld bij DSB weg te halen. Als die oproep niet had plaatsgevonden, ''had een faillissement wellicht voorkomen kunnen worden'', stelt Scheltema.

Redding

Vervolgens ging DNB met grote Nederlandse banken om de tafel om te bekijken of DSB nog gered kon worden. DNB had hier volgens Scheltema krachtiger moeten aansturen. Nu werd de mogelijke redding van DSB te veel op het bordje van de banken gelegd die uiteindelijk terugschrokken voor een reddingsplan met een omvang van 5 miljard euro.

Volgens Scheltema is het overigens ''niet aannemelijk'' dat een ander optreden van DNB de ondergang van DSB had voorkomen.

Rapport

Aan het rapport van de commissie-Scheltema is meer dan een half jaar gewerkt. Scheltema kreeg de opdracht van toenmalig minister Wouter Bos van Financiën in oktober 2009, kort nadat DSB failliet was gegaan.

Publicatie van het rapport is meerdere keren uitgesteld, tot grote onvrede van de Tweede Kamer. Die zal waarschijnlijk snel debatteren over het rapport.

AFM

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) is het eens met de conclusies van de commissie-Scheltema over het toezicht van de organisatie op DSB Bank. De AFM kan zich vinden in zowel de positieve als de kritische hoofdconclusies.

Volgens Scheltema heeft de toezichthouder ''in het algemeen adequaat op DSB toegezien''. De commissie houdt er daarbij rekening mee dat de AFM pas ''later in de onderzochte periode'' voldoende wettelijke bevoegdheden had om toezicht uit te oefenen.

Toch stelt Scheltema dat de AFM na uitbreiding van haar bevoegdheden ''slagvaardiger had kunnen optreden''. Zo had de toezichthouder effectiever kunnen handelen ten aanzien van ''de belangrijkste problemen'' van overkreditering, koopsompolissen en beleggingsverzekeringen.

De Jager

Minister van Financiën Jan Kees de Jager houdt vertrouwen in de directie van De Nederlandsche Bank (DNB). De minister wil de wettelijke mogelijkheden om toezicht te hebben op de besluitvorming bij DNB verruimen.

DNB zal zelf op korte termijn een plan van aanpak maken om de interne cultuur te veranderen, zo kondigde De Jager aan.

Bestuursleden

De vier laatstzittende bestuursleden van DSB willen eerst het volledige rapport van de commissie Scheltema bestuderen, voordat ze met een reactie komen. Dat lieten de bestuurders, Dirk Scheringa, Robin Linschoten, Hans van Goor en Ronald Buwalda, dinsdag via hun advocaat weten.