RIJSWIJK - Uiteraard is het voor een land mogelijk zijn rentebetalingen en aflossingen te schrappen.

Het verschil tussen een 'reguliere' schuldenaar en schuld bij een staat is dat bij laatstgenoemde een investeerder zich niet kan beroepen op een rechter om via een faillissement zo veel mogelijk geld proberen terug te halen. Technisch gezien kan een overheid dus niet failliet gaan.

Mocht Griekenland zijn financiële verplichtingen verzaken, dan vrezen financiële experts dat houders van Griekse staatsobligaties slechts 30 tot 50 procent kans maken hun geld nog terug te zien.

Dat zou heel wat financiële instellingen met stevige verliezen opzadelen. Voor Griekenland zelf zou dat betekenen dat het land niet meer op de kapitaalmarkt kan lenen en hevig zou verpauperen.

Staatsobligatie

Een staatsobligatie is een lening die door de staat wordt aangegaan om het financieringstekort van het Rijk te dekken. Ze bestaan in verschillende vormen en maten, maar in essentie komt het erop neer dat een investeerder de overheid een bepaald bedrag leent voor een bepaalde periode en daarvoor een vaste periodieke rente krijgt.

Hoewel de meeste aandacht van beleggers uitgaat naar aandelen, is de markt van staatsobligaties vele keren groter. Voor banken, pensioenfondsen en andere institutionele beleggers is staatspapier veruit de belangrijkste beleggingscategorie. De financiële markt is in feite ontstaan met het opkomen van verhandelbaar schuldpapier van overheden.

Uitgiften

De Nederlandse overheid heeft bijna elke week een veiling waarop investeerders zich kunnen inschrijven. Ook de Griekse overheid heeft de laatste tijd nieuwe uitgiften gedaan. Omdat staatsobligaties verhandelbaar zijn, bewegen de koers en de effectieve rente tegengesteld.

De rente gaat omhoog als de prijs van obligaties daalt. Als een investeerder denkt dat hij meer risico loopt, wil hij een hogere rente en dus een lagere prijs. Gevolg is dat als Griekenland in de huidige situatie geld wil lenen, het veel meer rente aan investeerders moet betalen dan wanneer landen als Nederland en Duitsland een lening aan gaan.

De rente op Griekse obligaties is inmiddels zelfs hoger dan die op leningen van bijvoorbeeld Ecuador of Oekraïne.

Staatsschuld

De staatsschuld omvat het totaal van de schulden van de gehele overheid. Een staatsschuld ontstaat door een opeenstapeling van tekorten nadat er door de overheid meer geld is uitgegeven dan ontvangen.

Volgens het groei- en stabiliteitspact van de Europese Unie mag de staatsschuld niet hoger zijn dan 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De Griekse staatsschuld zal volgens de autoriteiten dit jaar stijgen tot 133 procent en tot en met 2013 blijven oplopen.

In Nederland bedraagt de staatsschuld met ruim 60 procent ook meer dan de afgesproken norm.

Overheidstekort

Een overheidstekort ontstaat, als een overheid in een jaar meer geld uitgeeft dan er binnenkomt. De overheid komt aan haar inkomsten door het heffen van belastingen en accijnzen.

Naast de belastingontvangsten zorgen dividenden uit staatsdeelnemingen ook voor inkomsten. Wanneer die minder zijn dan de uitgaven van de ministeries, is er dus sprake van een overheidstekort of begrotingstekort.

Bbp

Volgens de richtlijnen van de eurolanden mag het begrotingstekort niet meer bedragen dan 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp), de totale waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten.

In Griekenland is het overheidstekort in 2009 opgelopen tot 13,6 procent van het bbp. In Nederland bedroeg het overheidstekort vorig jaar 5,3 procent.

Kredietbeoordelaars

Kredietbeoordelaars als S&P, Fitch Ratings en Moody's beoordelen de kredietwaardigheid van instellingen die bepaalde vormen van schuldbewijzen uitgeven. Het rapportcijfer dat kredietbeoordelaars aan instellingen en bedrijven geven, is voor veel investeerders leidend bij het aangaan van een lening.

De kredietbeoordelaars beoordeelden de Griekse obligaties dit jaar als rommelobligaties, ook wel 'junk bond' genoemd. Een junk bond is de term die de financiële wereld gebruikt om een zeer risicovolle obligatie met een hoog rendement aan te duiden. Het gevolg van het matige Griekse rapportcijfer is dat de rente voor de Griekse obligaties omhoog wordt gestuwd.