NIJMEGEN - Zakelijk leiders die de indruk weten te wekken dat zij het heel goed doen en dat zij hun bedrijf naar grote hoogten opstuwen, komen daar ver mee. Zelfs als het in werkelijkheid niet zo is.

Dat stelt bedrijfskundige Marco Meuleman, die in april aan de Radboud Universiteit in Nijmegen promoveert op het onderzoek Wie is de baas?

Schijngedrag kan leiden tot schandalen zoals zich hebben afgespeeld bij bijvoorbeeld Enron, Parmalat en Ahold en tot een excessieve bonuscultuur.

Tweede werkelijkheid

Meuleman analyseerde artikelen over leiderschap uit bijlagen van Het Financieele Dagblad op grond van het filosofisch gedachtegoed van de Fransman Guy Debord. Die voorspelde al in 1967 dat ''schijn en beeldvorming onder invloed van de massamedia een machtige tweede werkelijkheid zouden gaan worden.''

Een spektakelmaatschappij, noemde Debord het. En Meuleman vindt dat dat in de huidige tijd zichtbaar is geworden.

Idolen

Het beeld van de werkelijkheid verdringt de achterliggende realiteit, mensen indentificeren zich met idolen in plaats van echte personen. ''Hedendaags leiderschap is gebaseerd op schittering en heeft een spectaculair karakter'', aldus de bedrijfskundige.

Meuleman, die nu als financieel directeur bij een verzekeringsmaatschappij op Curaçao werkt, verwacht niet dat schijn en spektakel zullen verdwijnen, maar denkt wel dat visie en ideologie belangrijker zullen worden voor zakelijk leiders.