Het algemeen heersend beeld is dat zzp-bedrijven solo opereren en daarom per definitie niet overdraagbaar zijn omdat de gehele bedrijfsvoering afhankelijk is van de ondernemer en zijn of haar kennis. Maar klopt dit beeld?

Zelfstandigen Zonder Personeel (zzp’ers) worden vaak als buitenbeentje beschouwd in ondernemersland. Het zijn veelal bedrijven die hun bestaansrecht ontlenen aan de kennis en kunde van de eigenaar. Omdat er geen personeel in dienst is, is het bestaansrecht van het bedrijf volledig afhankelijk van de eigenaar.

Alle kennis, al is deze nog zo uniek en waardevol, in het hoofd van de ondernemer zelf is moeilijk overdraagbaar en voor potentiële kopers weinig waard. De algemene indruk is dan ook dat zzp-bedrijven vrijwel onverkoopbaar zijn.

Een vliegende start

Tegenwoordig is het overgrote deel van de startende ondernemers zzp’er. Een feit is ook dat bijna elke zzp’er zijn of haar bedrijf vanaf de grond af wil opbouwen. De achterliggende gedachte hierbij is dat starten bij nul veel minder geld kost dan een (gedeelte van een) bedrijf overnemen.

Ondernemers houden er vaak geen rekening mee dat het opbouwen van een bedrijf met bestaansrecht, continuïteit en dus een acceptabel inkomen, drie tot vijf jaren in beslag neemt. Dit betekent dat deze jaren het inkomen en alle andere bedrijfs- en marketingkosten uit eigen middelen moeten worden gefinancierd.

Kosten

Startende zzp’ers doen er verstandig aan om een (gedeeltelijke) bedrijfsovername te overwegen in plaats van te starten bij nul. De kosten die de eerste jaren na de start (uit eigen middelen) gefinancierd moeten worden lopen al snel in de papieren.

De overnameprijs, van een kleiner bedrijf of een gedeelte van een groter bedrijf, ligt over het algemeen niet veel hoger dan de kosten die gemaakt worden bij het opzetten van een compleet nieuw bedrijf. Het grote voordeel van een bedrijfsovername is dat de ondernemer als het ware op een rijdende trein springt en profiteert van de aanwezige omzet, kennis, kunde etc.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat ondernemers die een vliegende start maken door een bedrijfsovername sneller groeien, meer winst maken en zorgen voor meer werkgelegenheid. Ook is de overlevingskans van het bedrijf vele malen groter.

Vastleggen

Bedrijfsoverdracht en bedrijfsovername, en dus de verkoopbaarheid, van zzp-bedrijven is een nieuw fenomeen. Een veel gehoorde veronderstelling is dat deze zzp bedrijven zonder personeel moeilijk zo niet onverkoopbaar zijn. Toch blijkt uit onderzoek dat dit soort bedrijven weldegelijk verkoopbaar zijn mits de waardevolle, vooral immaterieel, activa is vastgelegd en overdraagbaar gemaakt.

Wanneer de gehele bedrijfsvoering en het (relatie)netwerk persoonsgebonden en persoonsafhankelijk is, dan is het overdragen van een zzp onderneming moeilijk.

Echter geldt hier voor een zzp’er precies hetzelfde als voor een onderneming met personeel, namelijk dat de onderneming zo ingericht moet zijn dat er enerzijds ‘tastbare’ waarden, zoals unieke kennis en reputatie, aanwezig zijn en anderzijds moet de bedrijfsvoering overdraagbaar zijn. In de praktijk betekent dit dat zzp ondernemers hun complete bedrijfsvoering moeten vastleggen zodat alles inzichtelijk en beschikbaar is voor derden.

Standaardiseren

Vastleggen van de bedrijfsvoering kan onder andere door procedures te standaardiseren en vast te leggen in een fysiek of digitaal bestand. De reputatie van een zzp-bedrijf kan meetbaar, en dus zichtbaar, gemaakt worden door het regelmatig uitvoeren van klanttevredenheidonderzoek.

Enerzijds wordt hiermee het imago van het bedrijf zichtbaar gemaakt voor derden. Anderzijds voelen klanten zich serieus genomen door hun mening te vragen, maar ook is het klanttevredenheidonderzoek een mooi contactmoment waar vaak nieuwe opdrachten uit voort komen. Transparantie is vooral voor potentiële kopers steeds meer een belangrijk argument om al dan niet serieus een eventuele bedrijfsovername te overwegen.

Vorenstaande verandert ook de mindset van de ondernemer van ‘ik ben de enige die dit ‘kunstje’ kan’ naar het besef dat niemand onmisbaar is. Het is echter belangrijk om al bij de start na te denken over de juiste inrichting en daarmee de overdraagbaarheid van de onderneming. Dit is niet alleen noodzakelijk voor continuïteit bij de bedrijfsoverdracht, maar ook voor de continuïteit bij ziekte, vakantie of bij samenwerking met partners.

Waarde

Een bedrijf of bedrijfsactiviteit overdraagbaar maken is voor zzp-ondernemers de kritische succesfactor om waarde te creëren in hun bedrijf en daarmee de aantrekkelijkheid voor potentiële kopers te vergroten. Wanneer zzp’ers hierin slagen, dan is er een grote markt voor overname van dit soort bedrijven, immers het overnemen van een bestaand bedrijf, in plaatst van het van de grond af opbouwen, verhoogd de overlevingskans aanzienlijk in de eerst vijf jaren na de start.

Andere voordelen van overname van een zzp-bedrijf:
• Relatief geringe overnameprijs
• Kleinere overnameprijs makelijker financierbaar
• Bedrijf of bedrijfsactiviteit beter bestuurbaar voor startende ondernemer
• Kleine bedrijfsovername is veel transparanter
• Minder financiële en bedrijfsrisico’s

Grotere dynamiek

Uit onderzoek blijkt dat klantenwerving (lees omzet genereren) een van de grootste struikelblokken is bij het opzetten en levensvatbaar maken van een onderneming. Zzp ondernemers die hun bedrijf willen verkopen kunnen dus voor startende (zzp) ondernemers een waardevolle rol spelen. Maar dat geldt andersom net zo goed!

Meer overnames van zzp-bedrijven kan een nieuwe en grotere dynamiek in de markt voor bedrijfsovernames creëren. Dit betekent meer kansen voor stoppende ondernemers, startende ondernemers, behoud van kennis en ervaring en een grote stimulans voor de economie.

Piet Regnerus is directeur van 2Excell bv (bedrijfsovernamekeurmerk.nl) en ANY Concept bv (oa. Omzetbeurs.nl en Totaalduurzaam.nl). De blogs van Piet gaan over zijn specialiteiten zoals bedrijfsoverdracht- en overnames, duurzaam ondernemen en overige MKB-gerelateerde zaken.