Overheden hebben wereldwijd moeten ingrijpen om de economie staande te houden. Wat heeft het gekost?

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Eerdere kredietcrises hebben tussen 13 procent (Japan) en 5 procent (Zweden) van het nationaal inkomen gekost. De belangrijkste steunmaatregelen bestaan uit kapitaalinjecties, overname van slechte leningen en fiscale subsidies.

Recent hebben de Amerikaanse en Britse autoriteiten verslag gedaan van de kosten. In het budget van Obama wordt nu gerekend met 117 miljard dollar. Dat is minder dan 1procent van het Amerikaanse nationaal inkomen.

Schade

In het Verenigd Koninkrijk zouden de kosten 8 miljard pond zijn. Het is moeilijk te geloven dat de schade beperkt blijft tot minder dan een half procent van het Britse nationaal inkomen. Per slot van rekening is de steun aan Britse banken gelijk aan een vijfde van het BNP.

Een belangrijk manco in de boekhouding van de overheden is dat er geen rekening gehouden wordt met kosten die niet onmiddellijk tot een uitstroom van geld leiden.

Veel overheden hebben garanties afgegeven op leningen en beleggingen van banken. Zo heeft de Nederlandse overheid 80 procent van de beleggingsportefeuille van de ING Groep verzekerd tegen waardedaling.

Daarvoor heeft zij overigens een premie ontvangen die, volgens de rekenmeesters van de Europese Commissie, veel te laag is. In opdracht van Brussel, heeft ING alsnog de marktconforme verzekeringspremie moeten afdragen.

Afboekingen

Er is nog een andere reden waarom de kostenraming van de overheid te optimistisch zou kunnen blijken te zijn. Het is zeker niet uitgesloten dat banken nog forse afboekingen zullen moeten doen op hun kredietportefeuille.

Het is vrijwel zeker dat er in de komende tijd een bovengemiddeld aantal bedrijven met betalingsproblemen zal kampen. Dat zal de waarde van de aandelen die overheden aanhouden in diverse banken geen goed doen.

Volkswoede

President Obama lijkt aankomend slecht nieuws voor te willen zijn met de recent aangekondigde aanpak van de bankiers. Banken mogen niet langer gokken met de middelen die anderen hen toevertrouwd hebben.

Handel voor eigen rekening en speculatie met private equity of hedgefondsen zou volgens deze plannen verboden worden. Dat deze activiteiten vaak zeer lucratief kunnen zijn, bewijzen de resultaten van banken zoals JP Morgan Chase, Goldman Sachs en Morgan Stanley.

De aangekondigde bonussen zijn dan ook tot recordhoogte gestegen terwijl ze nog maar een jaar geleden met miljarden overheidsgeld ondersteund moesten worden. De Europese overheden hebben nog niet gereageerd op het Amerikaanse initiatief. Zij lopen het risico om gezien te worden als de vriend die een oogje dichtknijpt als Europese bankiers hun zakken vullen.

Fred Huibers is partner hij Het Haags Effektenkantoor