In het TV-programma ‘help, mijn man is klusser!' wordt door de presentator en zijn team ingegrepen bij volledig uit de hand gelopen doe-het-zelf projecten.

Het format is altijd hetzelfde: de snikkende dame des huizes laat zien hoe haar man een veel te complex project is begonnen en ondanks de groeiende puinhoop vaak jaren koppig is doorgegaan met het project. Dat laatste maakt het zo vermakelijk om naar te kijken: die overduidelijke kansloosheid.

De laatste tijd bekruipt datzelfde gevoel me als ik naar projecten van gemeenten kijk. Keer op keer worden aanbestedingen gestart van zeer complexe aard, die na gunning op tragisch-komische wijze ontsporen. Als je er op gaat letten lees je er wekelijks over. Een wetmatigheid bij falende projecten is dat gemeenten vrijwel zonder uitzondering in de slachtofferrol kruipen.

'Het zijn die verdraaide leveranciers!'
Niet waar. Leveranciers pakken uiteraard de ruimte waar ze die krijgen, dat kun je ze ook niet kwalijk nemen. Het zit, zeg maar, in de aard van een marktorganisatie. Toch is gemiddelde leverancier minstens evenveel betrokken bij goed- als bij slecht verlopende projecten.

Dat betekent dat de leverancier niet de bepalende factor *kan* zijn, anders zouden alle projecten van een dergelijke leverancier wel fout lopen en zou het gevolg zijn dat deze leverancier in no time failliet is.

'Het ligt aan veel te complexe aanbestedingsregels!'
Ook niet waar. De aanbestedingsregels zijn inderdaad behoorlijk kaderend, maar er zijn prachtige voorbeelden van aanbestedingen die soepel verlopen en waarbij de uiteindelijke keuze valt op een partij die prima kwaliteit levert voor een redelijke prijs.

Daarnaast hebben gemeenten de afgelopen jaren wel geleerd om strakke aanbestedingen te doen onder het vergrootglas van leveranciers, media en belangenverenigingen. Ten slotte kan de gemeente uit een keur van adviesbureaus kiezen die een aanbesteding kunnen begeleiden, waardoor de kwaliteit van het proces kan worden geborgd.

Falen
Nee, mislukkende projecten zijn naar mijn stellige overtuiging veelal het gevolg van het falen van de opdrachtgever om:
• richting te geven aan de uitvoering van de werkzaamheden na gunning van een opdracht;
• de projectactiviteiten van het projectteam aan te sturen en te bewaken;
• de relatie met de leverancier te managen.

Met andere woorden: het falen van projecten is in veel gevallen het gevolg van slecht opdrachtgeverschap.

Opdrachtgeverschap
Natuurlijk vul je opdrachtgeverschap niet zo maar in en biedt het geen 100 procent garantie. Ik ben er echter van overtuigd dat verbeteren van deze discipline de sleutel is tot meer succesvolle projecten en dat er fiks kan worden bespaard door het uitblijven van kostenoverschrijdingen.

Mijn -ietwat cynische- conclusie is dat in deze tijd van bezuinigingen, gemeenten meer gebaat zijn bij een professionaliteitslag op het gebied van opdracht management dan bij het saneren van FTE's.

Ik heb het niet nagerekend, maar het bedrag dat de gemeente Amsterdam moet (laten) bijleggen voor de kostenoverschrijdingen van de Noord/Zuidlijn komt een heel eind in de buurt van het bedrag dat het gemeentefonds het komende jaar moet missen....

Robert Mekking is e-overheid adviseur bij Atos Consulting. Voor meer informatie: robert.mekking@atosorigin.com