De publieke sector laat bij de naleving van fiscale regels steken vallen. Dit is onacceptabel. Fiscaal 'in control' zijn gaat over financiële integriteit van de organisatie en is een regel van behoorlijk bestuur.

Door Eelco van der Enden |  PricewaterhouseCoopers

In 2005 is door de Belastingdienst een succesvolle nieuwe handhavingstrategie geïntroduceerd onder de naam 'horizontaal toezicht'. Hierbij zijn transparantie, begrip en gerechtvaardigd vertrouwen de basis voor de omgang tussen de belastingplichtige en de fiscus.

Het vertrouwen van de Belastingdienst is slechts 'gerechtvaardig' als dit is gebaseerd op de premisse dat de belastingplichtige haar fiscale processen beheerst (in jargon: over een 'tax control framework' beschikt). In ruil voor transparantie geeft de fiscus meer zekerheid vooraf en confronteert de belastingplichtige minder vaak achteraf met boekencontroles. De Belastingdienst rolt deze vorm van toezicht nu ook uit in de publieke sector.

Vreemd
Een recent onderzoek - 'Tax is a Black Box III' - naar de fiscale beleving bij provincies, gemeenten en ZBO's door PricewaterhouseCoopers en Motivaction toont echter aan dat er in de publieke sector het nodige verbeterd kan worden als het gaat om beheersing van de eigen fiscaliteit. En dat is vreemd.

Wij mogen toch verwachten dat publieke organisaties hun uiterste best doen om door de Rijksoverheid opgelegde regels na te leven. Het blijkt dat het echter nogal eens ontbreekt aan een deugdelijke organisatiestructuur door een gebrek aan bestuurlijke en ambtelijke aandacht. Bovendien wordt de fiscale regelgeving vaak als te complex ervaren.

Nalevingsbereidheid
Konden er al vraagtekens gezet worden bij de kwaliteit van financiële risicobeheersingsystemen in de publieke sector, de treasury-functie, declaratieprocessen en budgetbewaking bij infrastructurele projecten, het lijkt er nu op dat de fiscale nalevingsbereidheid ook aan dit lijstje kan worden toegevoegd.

Met de mond wordt 'nalevingsbereidheid' beleden, maar deze wordt niet omgezet in daadwerkelijke acties door het ontbreken van voldoende aandacht en middelen. Dit is onacceptabel. Fiscaal 'in control' zijn, gaat over financiële integriteit van de organisatie en is een regel van behoorlijk bestuur. Daar heeft de publieke organisatie zich ook aan te houden.

Een publieke organisatie die onvoldoende investeert in systemen om regels na te kunnen leven, is naar de samenleving toe ongeloofwaardig. Zeker in haar rol als toezichthouder op de eigen (provinciale en gemeentelijke) heffingen en regels.

Eelco van der Enden is partner bij PricewaterhouseCoopers en tevens verbonden aan Nijenrode Center for Tax Management.


.