REYKJAVIK - De IJslandse president Olafur Ragnar Grimsson tekent het omstreden Icesave-akkoord met Nederland en Groot-Brittannië niet. Dat maakte hij dinsdag op een persconferentie bekend. De IJslandse premier twijfelt of de president wel in zijn recht staat.

Door het besluit van Grimsson komt de terugbetaling door IJsland van 1,3 miljard euro aan Nederland en 2,5 miljard euro aan Groot-Brittannië op losse schroeven te staan. Dat geld leenden beide landen aan IJsland om gedupeerde spaarders van de omgevallen spaarbank Icesave tegemoet te komen.

Het parlement van IJsland stemde vorige week in met de wet die de terugbetaling moest regelen. Door de weigering van de president om de wet te bekrachtigen, wordt het voorstel nu in een referendum aan de bevolking voorgelegd. ''De mensen moeten ervan worden overtuigd dat ze zelf de koers kunnen bepalen'', aldus de president.

Bevoegdheid
Volgens de IJslandse premier Johanna Sigurdardottir heeft Grimsson wellicht zijn wettelijke bevoegdheden overtreden door het akkoord te weigeren. ''Het is de vraag of het politiek en grondwettelijk juist is voor de president om bij een internationaal onderwerp zijn recht te gebruiken om dat onderwerp aan een referendum te onderwerpen, terwijl de regering probeert de internationale afspraken na te komen'', aldus de premier.

IJslanders
Een groot deel van de IJslanders is tegen de terugbetaling van de Icesaveleningen. Zij vinden dat de IJslandse belastingbetaler niet moet opdraaien voor fouten van financiële instellingen, die onder officieel toezicht opereren.

Afgelopen weekeinde hadden al ruim 56.000 IJslanders, een kwart van de stemgerechtigde bevolking, een petitie ondertekend die de president opriep de wet niet te ondertekenen.

Europese Unie
De impasse rond de terugbetaling van de lening brengt ook de pogingen van IJsland om toegelaten te worden tot de Europese Unie in gevaar. Nederland dreigde vorig jaar al met een veto tegen het EU-lidmaatschap van de eilandstaat zolang er geen akkoord was over het Icesavegeld.

Ook steun van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kan onder druk komen staan als er geen akkoord komt over de leningen.

De president speelt in IJsland vooral een ceremoniële rol. In de afgelopen 65 jaar kwam het maar een keer eerder voor dat de president weigerde een wet te ondertekenen.

Bos
Minister Wouter Bos (Financiën) is ''zeer teleurgesteld'' dat de IJslandse president het Icesave-akkoord met Nederland en Groot-Brittannië weigert te ondertekenen.

De minister wil dat de IJslandse regering snel een toelichting geeft op de situatie die nu is ontstaan. Het uitblijven van een oplossing vindt hij onaanvaardbaar. Volgens Bos blijft staan dat IJsland verplicht is terug te betalen aan ons land.

VVD
De weigering van de IJslandse president is voor de VVD onacceptabel. De VVD wil dat het kabinet zich ''bikkelhard'' opstelt en juridische stappen onderneemt. Daarnaast kan er wat de liberalen betreft van een lidmaatschap van de Europese Unie op deze manier geen sprake zijn.

''Ik ben het spuugzat. We worden al een jaar aan het lijntje gehouden'', aldus VVD-Tweede Kamerlid Frans Weekers. ''Het is een onbetrouwbaar land. We zijn blijkbaar wel goed genoeg als ze geld nodig hebben, maar van terugbetalen is geen sprake.''

Spaarders
De spaarders die meer dan een ton bij Icesave hadden staan, zien nieuwe kansen. Woordvoerder Gerard van Vliet van vereniging Icesaving verwacht dat er in IJsland geen referendum komt. De uitslag staat volgens hem bij voorbaat vast: een overgrote meerderheid van de IJslanders is tegen de deal.

Volgens Van Vliet zal de regering naar alle waarschijnlijkheid het voorstel intrekken en verzoeken met Nederland aan tafel te gaan zitten. “Een unieke kans om een echte oplossing te realiseren. We verwachten nu van Bos dat hij ook de belangen van de spaarders en de lagere overheden meeneemt in die oplossing."

Zie ook: dossier Icesave