Bedrijfsovername als katalysator voor werkgelegenheid en een leefbaar platteland. Na de politiek in Den Haag zijn ook de provincies wakker geworden. In Friesland is een ‘aanvalsplan’ gelanceerd om de achteruitgang op het Friese Platteland tegen te gaan.

Werkeloosheid, verloedering, leegstand, onderwijsachterstand en armoede moeten worden bestreden teneinde de leefbaarheid op peil te houden en spookdorpen te voorkomen.
Noord-, Oost- en Zuid Nederland zijn regio’s waar een gezonde economische dynamiek niet vanzelfsprekend is.

Door de vergrijzing en ontgroening bestaat er een groot gevaar dat de komende decennia de bevolking in deze regio’s bovengemiddeld zal dalen en daarmee samenhangende de leefbaarheid.


Vergrijzing is een demografisch gegeven waar niets aan verandert kan worden. Daarentegen is aan de ontgroening van het platteland wel wat te doen. De grootste oorzaak van het vertrek van jongeren is het ontbreken van voldoende (aantrekkelijke) banen. Een logisch gevolg is dat de jeugd vertrekt naar elders waar wel voldoende werk is. Dit betekent een groot verlies aan kennis richting de Randstad en Midden Nederland.

Bedrijvigheid
Onvoldoende bedrijvigheid betekent onvoldoende banen. Elk bedrijf is belangrijk voor de economie (werkgelegenheid) en sociale voorzieningen in een dorp en de omliggende regio. Elk bedrijf wat verdwijnt door verhuizing of een (gedwongen) bedrijfsbeëindiging draagt bij aan de verpaupering van het platteland.

Het is dus zaak om de bedrijvigheid in plattelandsregio’s te behouden. Dit betekent onder andere dat bedrijfsbeëindigingen zoveel als mogelijk moeten worden voorkomen. Succesvolle bedrijfsovernames stimuleren is dan ook waarop de focus moet komen te liggen. Dit kan door enerzijds stoppende ondernemers meer bewust te maken van een tijdige en gedegen voorbereiding, iets wat aantoonbaar een positieve correlatie heeft met een succesvolle bedrijfsoverdracht.

Anderzijds moeten startende ondernemers meer bewust worden gemaakt dat een bedrijfsovername een aantrekkelijke optie is in plaats van een bedrijf vanaf de grond op te bouwen.

Bedrijf opbouwen kost geld
Het ondernemerschap is de laatste jaren enorm gestimuleerd. Dit heeft tot gevolg dat er een aanzienlijke groei van het aantal ondernemers is gegenereerd. Echter bouwen bijna alle startende ondernemers hun bedrijf vanaf de grond af op.

Velen realiseren zich niet dat het opbouwen van een levensvatbare onderneming drie tot vijf jaar in beslag neemt. Deze periode zal voor een groot deel met eigen middelen overbrugd moeten worden. Met andere woorden moeten deze ondernemers een financiële buffer hebben om in hun inkomen, bedrijfs- en marketingkosten te voorzien.

Meer dan de helft van de ondernemers heeft deze buffer niet en staakt het bedrijf, al dan niet gedwongen, binnen vijf jaar na de start. Dit heeft de nodige negatieve consequenties voor de economie.

Wie koopt onze bedrijven?
Tegenover starters staan toppers. Met name door de vergrijzing is de verwachting dat de komende jaren een hoos aan mkb bedrijven op de markt komt. Wie koopt deze bedrijven? Uit schattingen blijkt dat tenminste de helft van deze bedrijven (gedwongen) zal worden beëindigd zonder te verkopen.

En met het verdwijnen van deze bedrijven verdwijnt ook veel werkgelegenheid, kennis, ervaring en kapitaal. Het is belangrijk dat zoveel mogelijk bedrijven in het geheel of gedeeltelijk worden overgenomen door startende- en/of groeiende ondernemers teneinde economische dynamiek en werkgelegenheid in de plattelandsregio’s te behouden.

Ondernemers willen groeien
Alleen gezonde bedrijven hebben bestaansrecht. Het bestaansrecht van een onderneming wordt mede bepaald door het aanwezig zijn van voldoende winstgevende klanten. Elke ondernemer zoekt dus naar klanten. Een starter kan met een (gedeeltelijke) bedrijfsovername een vliegende start maken en daarmee de overlevingskans tot boven de 90% brengen.

Een groeiende ondernemer kan (sneller) groeien door een bedrijfsovername. Echter is een bedrijfsovername niet populair. Dit komt enerzijds doordat veel bedrijven die te koop worden aangeboden te veel ballast en daarmee risico’s bevatten. Onder ballast wordt in dit kader verstaan niet-kern activiteiten, niet-renderende activiteiten, incourante voorraden en inventaris etc. Anderzijds is de overname van een geheel bedrijf moeilijk financierbaar, vooral in tijden van economische tegenwind.

De vergeten exit-strategie
Het overnemen van een compleet bedrijf brengt dus in veel gevallen grote risico’s met zich mee. Daarbij komt nog dat, vooral gevestigde, ondernemers vaak maar belangstelling hebben voor een ‘gedeelte van de taart’.

Dit betekent dat de ‘niet gewenste’ onderdelen als ballast worden beschouwd. En voor die ballast moet ook nog eens worden betaald! Veel bedrijfsovernames lopen hierop stuk, ook omdat een koper bij veel aanbod keuze heeft uit meerdere bedrijven.

Een gedeeltelijke bedrijfsoverdracht kan hier een oplossing zijn. Ondernemers die in de voorbereiding op de bedrijfsoverdracht de niet-kern- en niet renderende activiteiten ‘afstoten’ maken enerzijds hun bedrijf aantrekkelijker voor potentiële kopers.

Anderzijds maken zij al voor de daadwerkelijke overname een deel van hun bedrijf ten gelde. Maar ook bedrijven die geen koper kunnen vinden en dus gedwongen moeten liquideren kunnen op deze manier wellicht nog een gedeelte van hun bedrijf verzilveren, beter iets dan niets is in dit kader treffend.

Maar ook voor kopers is een gedeeltelijke overname aantrekkelijk. Starten bij 0 en een bedrijf laten groeien door marketing kost minstens net zoveel geld als het kopen van een losse bedrijfsactiviteit van een ander bedrijf. Vanuit het perspectief van gedeeltelijke bedrijfsoverdracht en –overname is een geheel nieuwe dynamiek te creëren.

Maar het (ver)kopen van losse bedrijfsactiviteiten is in het mkb tot dusver onbekend is als exit-, start- en groeistrategie. De overheid kan bij de bewustwording hiervan een belangrijke bijdrage leveren.

Leefbaarheid
De kern van dit verhaal is dat bewustwording, vernieuwing en dynamiek in de markt van bedrijfsoverdracht en –overname de bedrijvigheid in plattelandsregio’s aanzienlijk kan stimuleren. Hiermee samenhangende zullen meer startende bedrijven overleven, gevestigde bedrijven kunnen groeien met als gevolg het behoud van werkgelegenheid. En laat werkgelegenheid nu net een kritische factor zijn in het leefbaar houden van dorpen en steden op het platteland. Bedrijfsoverdracht en –overname kan als katalysator een enorme impuls zijn voor de bedrijvigheid op het platteland en daarmee een mogelijke redding van de leefbaarheid.

Piet Regnerus is directeur van 2Excell bv en ANY Concept bv (oa. Omzetbeurs.nl en Totaalduurzaam.nl). De blogs van Piet gaan over zijn specialiteiten zoals bedrijfsoverdracht- en overnames, duurzaam ondernemen en overige MKB-gerelateerde zaken.