Op dit moment loopt de claimemissie ING. De bankverzekeraar haalt 7,5 miljard euro op onder andere om 5 miljard euro staatssteun terug te betalen. Hiertoe worden aandelen met een fikse korting op de recente beurskoers aangeboden, met als gevolg dat het aantal aandelen bijkans wordt verdubbeld.

Leon Hillen | Vermogensvisie. In samenwerking met Belegger.nl

Een flinke verwatering aldus voor bestaande aandeelhouders, die fors in de buidel moeten tasten om hun belang op peil te houden. De operatie van ING staat niet op zich, want ook in het buitenland hebben banken en verzekeraars recent een beroep op de kapitaalmarkt gedaan of zijn dat nog van zins te doen.

Eigenlijk is dit een eigentijdse variant van de debt to equity swap. Schulden van banken, om wat voor reden dan ook gecreëerd, worden omgezet in aandelen. Vreemd vermogen omgezet in eigen vermogen. De aandeelhouder betaalt.

Op deze manier worden banken, die er een zooitje van hebben gemaakt en op omvallen stonden, gered en is uitbetaling van bonussen voor de “topbestuurders” weer even verzekerd. Want ja, banken moeten wel worden gered, want ze zijn zo onmisbaar voor ons financieel-economisch systeem. Toch?

Belastingbetaler
In Nederland zijn we er met deze ING operatie alleen nog niet, want ook ABN Amro had onlangs nog eens 3mld euro extra nodig. Van de staat. Van u dus. De prijs betalen we later ooit nog wel eens. Via de aandeelhouders zoals bij ING. Via de belastingbetaler zoals te verwachten valt in het geval ABN Amro. Want de groeiende staatsschuld zal meer en meer gaan knellen.

Banken zijn gemiddeld genomen staatsbedrijven geworden na de grootscheepse overheidsinterventies eind 2008 en begin 2009. Zo bezien kan je stellen dat banken speelbal zijn geworden van de staat, of beter gezegd: de staat is speelbal van de machtige banken.

Zolang een bankier gemiddeld tien keer zoveel blijft verdienen als de Balkenende-norm, blijft het voor bestuurders als premiers, ministers, staatssecretarissen moeilijk onafhankelijk te blijven en te ageren tegen discutabele bankpraktijken.

Immers, in de jaren na hun bestuursfunctie ligt er wellicht een bancaire carrière in het verschiet om het grote geld binnen te halen. Voorbeelden te over. Vroegere werknemersactivisten als Wim Kok en Lodewijk de Waal werden ingekapseld door het pluche van een bank-verzekeraar, wat gelijk staat aan een 180 graden draai in denkwijze.

En de gelauwerde Minister van Financiën Gerrit Zalm ruilde zijn relatieve hongerloontje bij de publieke sector maar wat graag in voor de miljoenen van Ome Dirk. En kneep een oogje dicht eenmaal geconfronteerd met de wanpraktijken van DSB.

Systeembanken
Banken worden momenteel, na alle ellende van de kredietcrisis, verdedigd door te stellen dat het “systeembanken” zijn. Dat wil zeggen, essentieel en onmisbaar voor ons financiële systeem. Maar moeten we dit financiële systeem wel wíllen handhaven? Moet het niet grondig op de schop?

Want eigenlijk gaat het nu van kwaad tot erger en functioneren banken nog slechter dan voorheen. Banken functioneren momenteel niet als bank maar meer als speculant. Hun bijdrage aan de economie moet zijn dat bedrijven van een betaalbaar krediet worden voorzien, en dat particulieren een hypotheek met een redelijke rente kunnen krijgen.

Wat ze nu echter doen is het vrijwel gratis aantrekken van liquiditeit via de centrale bank tegen rentetarieven dichtbij 0 procent. Dat zetten ze ofwel uit tegen belachelijk hoge rentes bij bedrijven en particulieren, zogenaamd omdat banken ineens risico avers zijn geworden.

Maar meer nog zijn banken met dat spotgoedkope geld gaan speculeren op de kapitaalmarkt (obligaties, aandelen). Dat is lekker makkelijk verdienen dit jaar. Zodat de jaarcijfers van banken over 2009 er dadelijk weer fantastisch uitzien. En er grondslag is voor wederom een grandioze bonus voor de bestuurders.

Jumborally
De rally vanaf maart dit jaar in obligaties en vooral aandelen, fors van omvang en daardoor ook wel “jumborally” genoemd, is vooral een gevolg van de speculatiezucht van financiële partijen als banken en verzekeraars. Zij hebben de beurs omhoog gejaagd en goed aan deze rally verdiend.

De beurs lijkt daardoor kunstmatig opgedreven, gejaagd door het verse geld dat rechtstreeks een gevolg is van de lage rente politiek van de centrale banken. Houdbaar is dit waarschijnlijk niet. De reële economie worstelt nog onverminderd voort, juist omdat bedrijven voor hun investeringen en particulieren voor hun hypotheek snakken naar geld dat ze van banken niet of heel moeilijk krijgen. Die speculeren liever op de kapitaalmarkt. Zolang hierin niet wordt ingegrepen van bovenaf, vrees ik dat er weinig verandert.

Risico's
U begrijpt uit dit verhaal dat ik momenteel weinig op heb met banken. Noch als instituut, noch als investering. Grote financiële risico’s worden genomen door geld te investeren in projecten en financiële instrumenten waar u, ik en blijkbaar ook de verantwoordelijken zelf weinig weet van hebben.

Het is oncontroleerbaar geworden. Hierbij wordt niet geschuwd om uiteindelijk de aandeelhouder op te laten draaien voor het stoppen van gaten, zoals de 7,5mld euro in geval ING. Pas dus op met het beleggen in bank- en verzekeringsaandelen op lange termijn, ze hebben ons vertrouwen al genoeg geschaad.

Leon Hillen is een 'selfmade' beursdeskundige en expert op het gebied van stockpicking. Volg hem ook via http://twitter.com/leonhillen