AMSTERDAM - Illegale downloads en conservatieve filmstudio's hebben het aantal videoverhuurders de afgelopen vier jaar bijna gehalveerd, zo blijkt uit een rondgang langs de ketens. De videotheken gaan nu in de tegenaanval met online portals, settopboxen en snacks.

Bij Entertainment Retail Group (ERG), het moederbedrijf van onder andere de ketens Videoland en Movie Max, krimpt het aantal winkels elk jaar met 10 procent. Drie jaar geleden omvatte het concern nog 600 franchise-ondernemers, momenteel zijn daar nog 450 van over. "We lopen nog steeds terug", bevestigt directeur Co Mast de malaise.

Sportclubs
Niet alleen het illegale filmaanbod op internet dreigt ervoor te zorgen dat de videotheek uit het straatbeeld verdwijnt. "Illegale dvd's zijn mogelijk een nog groter probleem", stelt Mast. In het hele land worden in kantines en sportclubs dagelijks films verhandeld. Mast noemt het "net geld drukken", zo makkelijk en relatief straffeloos is de namaakindustrie volgens hem. "Je perst een dvd van 70 cent en verkoopt die voor tien euro, tel uit je winst."

"Ergens is het nog begrijpelijk ook dat mensen op deze manier stelen", zegt de directeur moedeloos. Hij deelt de kritiek van zijn concurrenten op de filmstudio's en bioscopen die er gezamenlijk voor zorgen dat een film pas maanden nadat die in de bioscoop heeft gedraaid op dvd of op internet te kijken is. "We bieden online dan wel tachtig procent van de nieuwe films, maar te laat", aldus Mast.

Ster
Internet kost ook videobedrijf Ster veel geld. "De afgelopen drie jaar zo'n dertig procent van de filmomzet", zegt directeur Frans van der Houwen. Het aantal Ster-vestigingen liep in die periode terug van 72 naar 50 winkels. "We moeten concurreren met 'gratis'", zegt hij over online piraterij. "We bouwen onze vestigingen nu om tot entertainmentwinkels."

Het bestaansrecht van Ster en andere videoketens is inmiddels verschoven naar gemeenten met minimaal 30.000 inwoners, waar voorheen een plaats met 10.000 mensen voldoende omzet bood. Ook het aantal videotheken per gemeente slinkt. "Waar eerst drie winkels in een stad zaten, zit er nu 1", aldus Co Mast.

Filmclub
Jeroen Geurtsen, directeur van Filmclub en daarnaast eigenaar van een videotheek in IJsselstein, bevestigt dat beeld. "Ik kan nog een goede boterham verdienen, maar vroeger zaten we met z'n drieën in IJsselstein."

Geurtsen zag met lede ogen hoe het aantal Filmclub-winkels vanaf 2001 halveerde van 180 naar 90 stuks. "Illegaal downloaden is de verkrachting van de entertainmentbranche", zegt hij. "Film is nog nooit zo populair geweest, maar de consument went er langzamerhand aan dat men niet meer hoeft te betalen."

Redding
Het online aanbieden van films kan de redding van de branche betekenen, maar paradoxaal genoeg zal het aantal videotheken hierdoor alleen maar sneller afnemen. "Het verkleint het aantal winkels, maar als we het niet doen loopt iemand anders met de omzet weg", aldus Co Mast van ERG. Momenteel bedraagt de online omzet van zijn bedrijf nog maar 7 procent, maar dat moet in 2015 zijn opgelopen tot 15 procent.

Dat gebeurt deels via onlangs geïntroduceerde settopboxen, die via internet films op de televisie toveren. "We verkopen elke maand tien procent meer van deze kastjes", zegt Mast. De omzet is voor de videotheek die de settopbox heeft verkocht. De inkomsten van de films die op de website van het bedrijf kunnen worden bekeken worden verdeeld op basis van postcodes.

Online
Ondanks tegenwerking van de filmindustrie begint het erop te lijken dat de meeste films binnenkort tegelijkertijd met de dvd online te huren zijn. Mast: "Ik verwacht dat dit in 2010 voor meer dan 80 procent van de films geldt."

Voorlopig zijn de online resultaten bij Ster in ieder geval nog 'nihil', stelt Frans van der Houwen. Maar hij ziet een lichtpuntje in het toenemend aantal tv-producenten, waaronder Philips, die VOD (Video On Demand)-technieken

inbouwen in hun toestellen. "Straks kun je via je tv, blu ray speler of ander kastje dat verbinding heeft met internet je film huren bij ons."

Drager
Ondanks de groei van VOD via de kabel of internet, zal de fysieke drager niet snel verdwijnen, zo stellen de ondernemers. "Het valt nog niet mee om Blu ray te streamen", zegt Mast. "En binnenkort komen de eerste 3d-tv's en films uit. Die zullen voorlopig niet via internet te zien zijn."

Geurtsen valt hem bij: "Ik geloof er heilig in dat 'verpakte' films er altijd zullen zijn."