De stevige kritiek op het bankwezen is nog lang niet verstomd. Dat is niet zo verwonderlijk nu het weer 'business as usual' lijkt.

Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer. In samenwerking met Belegger.nl

Het merendeel van de financiële sector lijkt weer te zijn overgegaan tot de orde van de dag en eerder toegezegde bonussen (Robeco) moeten zelfs volgens de rechter gewoon worden uitbetaald. Nu is het wat al te makkelijk om daar de hele tijd de aandacht op te vestigen. Op zich hoeven bonussen niet verkeerd te zijn.

Garanties
Dat het nog altijd niet goed gesteld is met het Nederlandse bankwezen blijkt wel uit het gegeven dat het Ministerie van Financiën de garantieregeling voor de uitgifte van obligaties door banken zal verlengen. Daar bovenop ging de kogel door de kerk wat betreft aanvullende staatssteun voor ABN Amro.

De Nederlandse overheid geeft direct een volgende kapitaalinjectie van 3 miljard euro voor de integratie van ABN Amro en Fortis. Hoewel er nu vanuit wordt gegaan dat meer additionele staatssteun niet nodig zal zijn, worden er bovenop dit bedrag ook nog eens leningen met een tegenwaarde van 1,4 miljard euro omgezet in eigen vermogen van de betreffende banken.

Dat brengt het totaal dat de overheid in de Nederlandse delen van ABN Amro en Fortis heeft gestoken op 30 miljard euro, omgerekend 1.765 euro per persoon.

Terugverdienen
Het doel van deze laatste exercitie is om de huidige staatsbanken ABN Amro en Fortis in de toekomst gezamenlijk op eigen benen te kunnen laten staan. Alle steun moet zichzelf terugverdienen, want Bos heeft berekend dat de nieuwe combinatie kosten- en schaalvoordelen moeten kunnen realiseren van maar liefst 1,1 miljard euro.

Natuurlijk, hij had en heeft geen keus, want hij kan een systeembank als ABN Amro niet failliet laten gaan. Maar hij geeft mijns inziens wel een erg rooskleurige voorstelling van zaken wat betreft het toekomstige rendement op die investeringen.

Winstoogmerk
De boodschap aan ons burgers zou veel meer moeten zijn dat het indertijd absoluut noodzakelijk was de bankencombinatie de helpende hand toe te reiken en dat een eventueel winstoogmerk niet speelde. De toekomst moet ook nog maar leren of het een rendabele investering is geweest. Of deze zal voldoen aan de rendementseis van 15 procent die voor dit soort beleggingen gangbaar is en die ook door het bankwezen altijd intern wordt gehanteerd is zeer de vraag.

Wat dat betreft is het een teken aan de wand dat SNS heeft zeer recent de doelstelling voor het rendement op eigen vermogen heeft verlaagd van deze 15 procent naar ‘op termijn’ 9 tot 12 procent.

Schulden
Ik verwacht dat meer banken tot een dergelijke verlaging van de doelstellingen zullen overgaan. Niet alleen zullen toekomstige winsten door strengere regelgeving lager uitvallen, maar ook worden schulden verder afgebouwd (‘deleveraging’) en zullen er in de toekomst minder risico’s genomen worden. Ook de cliënt moet weer centraal komen te staan, een mooi voornemen waar helaas maanden implementatietijd voor nodig blijken.

De Consumentenbond klaagt er bij monde van Bart Combée, de voorzitter dan deze organisatie, dan ook over dat er nog weinig van te merken dat de klant voortaan centraal staat. Sterker nog, de bond vindt dat de banken zich nog steeds bezondigen aan het rekenen van te hoge provisies en het leveren van te weinig kwaliteit.

Bemoeien
Iedereen, van overheid tot toezichthouder tot consument, lijkt zich met het beleid van het bankwezen te willen bemoeien. Dat is niet zo verwonderlijk nu bijna de gehele financiële sector nog steeds in meer of mindere mate van gemeenschapsgeld gebruik maakt.

Zo wil de Autoriteit Financiële Markten (AFM) meer wettelijke bevoegdheden om de ontwikkeling van financiële producten te kunnen controleren. Natuurlijk hebben banken een nutsfunctie en zij lijken nu meer in een centraal geleide economie te (moeten) functioneren.

Excessen moeten worden uitgebannen, begrijp me niet verkeerd, maar we moeten niet vergeten dat het commerciële instellingen zijn die door beleggers worden beoordeeld op hun toekomstige winstgevendheid.