Notarissen vechten elkaar nog steeds de tent uit

AMSTERDAM - Tien jaar marktwerking heeft geleid tot afbraakprijzen voor notarissen, met de recessie als extra mokerslag. "We vechten elkaar de tent uit", stelt notaris Fons Stollenwerck.

Stollenwerck, voorzitter van de Stichting ter Bevordering der Notariële Wetenschap, benadrukt dat notarissen een publieke rol spelen. Voor zo'n tachtig handelingen, van de aanschaf van een huis tot de verkoop van bedrijven, is de aanwezigheid van een notaris die mensen goed voorlicht wettelijk vereist.

"Bij testamenten bijvoorbeeld moet je goed overleggen wat de gevolgen kunnen zijn voor de familie", zegt de jurist. Je hebt hier dus niet te maken met appelverkopers, "maar met mensen die een deel van de staatstaak uitvoeren".

De marktwerking vreet echter aan die publieke taak, stelt de hoogleraar Estate Planning, terwijl notarissen volgens de wet ambtenaren zijn.

Houdbaarheid
In 1999 besloot de overheid de minimumprijzen voor notarissen af te schaffen. Ter gelegenheid van het 'kroonjaar' 2009 kwamen de notarissen donderdag bij elkaar in Amsterdam om de houdbaarheid van de marktwerking te bediscussiëren.

Een groep notarissen kwam vorige maand met een brandbrief in opstand tegen hun branchevereniging KNB, die volgens de schrijvers de achteruitgang van het notariaat "te lang met de mantel der liefde heeft bedekt". Een minimumtarief moet volgens hem voorkomen "dat notarissen elkaar op prijs kapot concurreren".

Naast de afschaffing van minimumprijzen ging tien jaar geleden ook de commissie die nieuwe notarissen toetst op geschiktheid de deur uit, waardoor "iedereen met een ondernemingsplan" notaris kan worden, zegt Stollenwerck. Zo kwamen er volgens hem notarissen bij die alleen voor de winst gaan en hun zorgtaak verwaarlozen.

Kwaliteit
De gemiddelde kwaliteit van het notariswerk is intussen afgenomen, zegt Stollenwerck. "Als mensen tot afbraakprijzen gedwongen worden, dan is er bijna altijd sprake van kwaliteitsverlies."

Het argument dat de marktwerking tot een gezonde sanering leidt, is dan ook niet aan hem besteed. "Wie zegt dat door die sanering alleen de goede, integere notarissen overblijven?"

Het notariaat loopt daarnaast een deuk op door de recessie. Stollenwerck: "Ik word regelmatig gebeld door collega's die het water aan de lippen staat."

Terrorisme
Ondertussen neemt de rol van notarissen in de samenleving toe, stelt hij vast. Bijvoorbeeld door nieuwe wetten tegen witwassen en terrorisme, waarbij notarissen verplicht zijn om verdachte handelingen te documenteren en door te spelen aan justitie. "Dat kost veel tijd, maar de kosten kun je niet verhalen."

Notarissen, net als bijvoorbeeld rechters, door de staat laten betalen is ondenkbaar, meent Stollenwerck. Hij streeft naar een minimumtarief. "Er moet een bodem in de markt komen."

De resultaten van het congres deze week worden aangeboden aan de overheid. "Wij moeten de politiek ervan doordringen dat als je kwaliteit wilt, dat dat ook een prijskaartje heeft". De notarissen treffen het niet: de huidige minister van Justitie Hirsch Ballin is dezelfde die in 1999 verantwoordelijk was voor de invoering van de marktwerking.

Tip de redactie