Lange tijd wisten participatiemaatschappijen effectief te concurreren met andere kopers van bedrijven. Daar lijkt nu definitief een einde aan gekomen te zijn.

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Stilstand is achteruitgang. Van bedrijven wordt verwacht dat ze groeien. Een deel van die groei kan op organische wijze tot stand komen. Vooral in bedrijfstakken waar dat organische groeitempo gematigd is als gevolg van een bepaalde mate van verzadiging, grijpen bedrijven vaak naar het acquisitiewapen om een bovengemiddelde groei te kunnen laten zien.

Overnameprijs
Een bedrijf willen overnemen is één, maar het voor elkaar krijgen is andere koek. Om de aandeelhouders van het over te nemen bedrijf akkoord te laten gaan met de overname, moet doorgaans een aanzienlijke premie geboden worden ten opzichte van de aandelenkoers die gold voordat het bod werd uitgebracht.

Meestal zijn er meerdere kapers op de kust. Nadat het bod is uitgebracht, komen concurrenten van het bedrijf in beweging. Zij wegen af of het de moeite waard is de bieder de loef af te steken. Ook participatiemaatschappijen mengen zich in het spel. Zij verdienen hun geld met het kopen en verkopen van bedrijven en zijn bijna per definitie geïnteresseerd.

Rol van participatiemaatschappijen
Bij een overname speelt financiering een belangrijke rol. Zelden wordt een overname betaald uit beschikbare liquide middelen. De kopers lenen een som geld om deze op termijn af te betalen uit de verwachte opbrengsten van het overgenomen bedrijf. De kosten en voorwaarden die verschaffers van vreemd vermogen de acquisiteur in rekening brengen, kunnen een voorgenomen overname maken of breken.

Voor de kredietcrisis trokken participatie maatschappijen aan het langste eind. Zij kregen vaak een veel grotere lening dan industriële aspirant-kopers van sectorgenoten. De reden was dat participatie maatschappijen een betere reputatie hadden als het ging om in hoog tempo geld te genereren uit een overname.

Niet alleen werden overgenomen bedrijven binnen enkele jaren weer met winst verkocht, ook wisten participatiemaatschappijen door middel van financial engineering snel veel dividenden te ontvangen van de overgenomen bedrijven. Tot slot wisten participatiemaatschappijen vaak een hoger lopend rendement uit de overgenomen bedrijven te realiseren door het management door middel van honing (meedelen in de upside) en azijn (snel ontslaan) onder druk te zetten.

Ommekeer
Met de komst van de kredietcrisis hebben de banken de kredietkraan dichtgedraaid. Vooral de welwillendheid om geld te lenen aan de participatiemaatschappijen is sterk afgenomen. Door de verslechterde conjunctuur zijn de vooruitzichten op snelle winst verdampt en zijn veel bestaande investeringen onder de kostprijs gedoken.

De industriële kopers hebben nu eindelijk geen last meer van de concurrentie van de participatiemaatschappijen op de overnamemarkt. In toenemende mate valt de troefkaart van industriële kopers - dat zij gericht zijn op de lange termijn continuïteit van de overgenomen partij - in goede aarde bij het over te nemen bedrijf.

Als de voortekenen niet bedriegen (Telia Sonera, Solvay, Cadbury, Crucell) staan we aan de vooravond van een overnamegolf door industriële kopers.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor