Ben jij er al eens doorheen gegaan? Een testje dat inzicht geeft in wie je bent, wat je doet of hoe je gedreven bent? Bekende tests zijn Management Drives, Insights, MBTI of Belbin. Veelal gebaseerd op dezelfde theorieën, maar ze meten niet hoe je in je vel zit.

Door Lenneke van Keulen | ASI Consulting

Je vult ter plekke of op internet een vragenlijst in en in het slechtste geval krijg je vervolgens allerlei uitspraken over je heen waarin je je slechts deels herkent. Achteraf krijg je van je leidinggevende te horen dat jij in jouw functie toch wel wat minder blauw moet zijn. Of iemand maakt een grap bij de koffieautomaat dat je toch echt wel een typisch plantje bent.

Het stempel staat en alles wat je doet, wordt uitgelegd als blauw, de plant of wat dan ook opvallend was in de test. Het duurt jaren voor je er weer vanaf bent en tegen de tijd dat niemand meer weet hoe het bij jou zat… komt er een nieuwe test!

Niet voor bedoeld
Al deze tests zijn natuurlijk helemaal niet ontwikkeld om bovenstaande ervaring te veroorzaken, maar om ervoor te zorgen dat je meer inzicht krijgt in jezelf en in je collega’s, dat je begrip krijgt voor elkaar en dat je handvatten krijgt om het beste in jezelf en in je collega’s boven te halen.

Hoe komt het dan dat deze uitslagen toch zo vaak een eigen leven gaan leiden, dat er oordelen aan gehangen worden en dat er mensen mee in een hokje worden geplaatst?

Zit ik goed?
Voor een deel zit dat nou eenmaal in ons mensen: we willen het graag goed doen, een ‘goede’ test hebben. We zijn groepsdieren en willen dus liever niet totaal anders zijn dan de rest. Dus zodra die testuitslag bekend wordt, gaat iedereen vergelijken en dan is het hopen dat je ‘goed’ zit.

Bedrijfsman of plant
Een belangrijk deel zit echter in de begeleiding: hoe waardevrij wordt de test uitgelegd? En hoe vaak wordt er uitgelegd dat er geen goed of fout is? Wordt er herkend dat er terloops een stempel wordt gezet door een lollig bedoelde opmerking? En (hoe) wordt daarop ingegrepen? Soms zit het ook in het model: er worden woorden gebruikt die een zekere lading hebben in bepaalde omgevingen.

Zeg nou zelf: een bedrijfsman klinkt toch veel stoerder dan een plant? Met zulke modellen moet een begeleider wel van hele goede huize komen om mensen geen oordeel te laten voelen, hoe oprecht deze begeleider zelf ook vindt dat het één niet beter is dan het ander.

Corrigeren
Na de teamdag is het de vraag hoe leidinggevende en teamleden met de nieuw verworven inzichten omgaan. Corrigeren zij elkaar als er, hoe onschuldig het ook lijkt, flauwe opmerkingen worden gemaakt of stereotyperingen worden neergezet?

Zorgt de leidinggevende ook echt dat hij niemand ooit op zijn testuitslag aanspreekt als het even niet lekker loopt, of –erger– in een beoordelingsgesprek? Wordt de test ingezet als tijdverdrijf: we hebben nog wat budget over dus we gaan eens wat leuks doen?

Echt geen goed of fout
Er zijn maar weinig modellen die meten hoe je in je vel zit. Iemand die goed in zijn vel zit, laat – met dezelfde testuitslagen – mogelijk totaal ander gedrag zien dan iemand die niet goed in zijn vel zit: positief constructief gedrag versus negatief reactief gedrag.

Zak eens lekker door
Wanneer een test wordt ingezet met een gericht doel, bijvoorbeeld de prestaties van het team verbeteren door te werken aan de onderlinge samenwerking, en achteraf gaat niemand met de uitslagen aan de haal, dan heeft het absoluut zin om te investeren in een test: mensen weten elkaar beter te vinden, weten elkaar aan te spreken op een manier die bij de ander aansluit en hebben handvatten voor als het soms wat minder gaat.

Als aan deze voorwaarden niet wordt voldaan, kun je zo’n dag beter iets anders gaan doen: zak gewoon eens lekker door met je collega’s of ga karten. Dan leer je elkaar ook op een andere manier kennen en kun je een hoop lol hebben samen.

Lenneke van Keulen is consultant bij ASI Consulting