DEN HAAG - Premier Jan Peter Balkenende houdt de komende maanden de kosten van het Koninklijk Huis kritisch tegen het licht. Hij wil nog niet te zeer vooruitlopen op maatregelen die daar mogelijk op volgen.

Wel komt de minister-president tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer om de declaraties van privévluchten door leden van het Koninklijk Huis aan banden te leggen.

Balkenende stelt voor dat alleen prins Willem-Alexander en prinses Máxima hun privévluchten mogen declareren. Daarnaast heeft koningin Beatrix als staatshoofd altijd het recht om te vliegen omdat ,,alle reizen van de koningin in het openbaar belang zijn''. De premier zei dat donderdagavond tijdens een Kamerdebat over de begroting van het Koninklijk Huis.

Vergoeding
Momenteel krijgen alle tien volwassen leden van het Koninklijk Huis (iedereen die in aanmerking komt voor troonsopvolging en de echtgenoten) hun vliegkosten vergoed. Ze mogen samen elk jaar maximaal ruim 610.000 euro declareren voor privégebruik van onder andere het regeringsvliegtuig. Een Kamermeerderheid vindt dat de Oranjes zelf moeten opdraaien voor hun privévluchten.

Balkenende kondigde verder aan dat hij het schenkingsrecht van het Koninklijk Huis wil beperken. Wat hem betreft mogen straks uitsluitend de koningin, de prins en Máxima belastingvrij schenken. Die groep is nu groter.

Besparing
Een voorstel van de PVV om te zoeken naar een besparing van 20 procent op het Koninklijk Huis, wees Balkenende van de hand. PVV-Kamerlid Hero Brinkman wil dat de Oranjes net zo hard getroffen worden door bezuinigingen als de rest van de rijksoverheid, waarvoor werkgroepen zoeken naar besparingen tot 20 procent.

Balkenende zei dat het Koninklijk Huis niet onder de rijksoverheid valt en dat bezuinigingen daarom niet zonder meer kunnen worden doorvertaald naar de Oranjes. Hij zei dat de Grondwet zich ook tegen een dergelijke bezuingingsmethode verzet.

De premier schaarde zich donderdag vierkant achter de constitutionele monarchie. Een uitsluitend ceremonië rol ziet hij niet weggelegd voor het staatshoofd. ,,Ik pleit ervoor zuinig te zijn op het koningschap. Het is een symbool van continuïteit, stabiliteit en identiteit.'' Een ceremonieel koningschap leidt volgens hem tot ,,een verschraling en een verarming van de monarchie''.

Kritiek
De meeste partijen in de Tweede Kamer uitten tijdens het debat flinke kritiek op de Oranjes. Ze zetten vraagtekens bij de bouw van het vakantiehuis van prins Willem-Alexander en prinses Máxima in Mozambique, de brievenbusfirma's van prinses Christina en prinses Irene die stonden ingeschreven op het adres Paleis Noordeinde en de salarissen van de koningin, de kroonprins en zijn echtgenote.

Balkenende verklaarde dat er geen belemmeringen zijn om door te gaan met de bouw van de vakantievilla op het Mozambikaanse schiereiland Machangulo. Hij trok die conclusie na een uitgebreid onderzoek naar alle mogelijke risico's rond het vakantieproject, dat is ondergebracht in een stichting om het op afstand te brengen van de prins en prinses.

De brievenbusfirma's van Christina en Irene zijn inmiddels uitgeschreven van het adres Paleis Noordeinde, liet de premier weten aan de Kamer.