Google heeft vooral succes omdat creatieve geesten de ruimte krijgen. Kunnen zij dat volhouden?

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

De twee studiegenoten informatica Larry Page en Serge Brin hebben wereldfaam verworven door vanuit hun studentenkamers de basis te leggen voor de internetzoekmachine Google. Informatica lijkt een sterke band met genetica te hebben.

Larry's vader Carl is informaticaprofessor aan de Universiteit van Michigan en Serge's vader Michael doceert wiskunde en informatica aan de Universiteit van Maryland. Het gebruik van hun zoekmachine is sindsdien explosief gegroeid. Tussen 1998 en 1999 groeiden het aantal dagelijkse zoekopdrachten van 10.000 naar 3 miljoen. In 2000 werden gemiddeld 60 miljoen zoekopdrachten verwerkt. Inmiddels wordt Google op een gemiddelde dag honderden miljoenen keren geraadpleegd.

Licenties
Een belangrijke bijdrage tot de doorbraak van Google is gelegd toen twee vooraanstaande Amerikaanse participatiemaatschappijen Sequoia en Kleiner Perkins in 1999 samen 25 miljoen dollar in Google staken. Oorspronkelijk verkocht Google licenties aan bedrijven als Yahoo, AOL en het Italiaanse Virgilio. Dat schoot niet echt hard op.

Een van de 39 werknemers die begin 2000 in dienst waren van Google heeft een geniale inval gehad: stel Google gratis beschikbaar, verhoog het aantal gebruikers en verkoop op basis van de toegenomen traffic relevantie-advertenties aan bedrijven die graag op internet gevonden willen worden.

High speed innovatie in 0,20 seconden
Dat had succes: in mei 2003 was Google de meest populaire zoekmachine in de wereld. Het verkopen van advertenties groeide ook explosief: van 86 miljoen dollar naar 1.455 miljoen dollar. Het bedrijf verkocht zoekwoorden per opbod en paste academische inzichten in speltheorie toe om in te schatten op welke advertenties het meeste geklikt zou worden. Het resultaat was een uitgekiende optimalisatie van prijs maal volume.

Met twee gepromoveerde cijferaars aan het roer is het is niet verwonderlijk dat Google een uiterst berekenende partij is om zaken mee te doen. Op een omzet van ruim 22 miljard dollar wordt een operationele winst van bijna 9 miljard dollar behaald.

Het bedrijf begon die winsten te gebruiken om nieuwe applicaties te ontwikkelen om nog meer gebruikers van internet naar Google te lokken. Ook hier boekte Google opzienbarende resultaten. De snelheid waarmee het applicaties introduceert, concurreert met de snelheid waarmee het zoekresultaten oplevert.

De Google toolbar en het online shopping programma Froogle kwamen als eerste uit het Google laboratorium. Google maps, G-mail, Google Chrome, iGoogle, Google Earth, Google Scholar en Google Reader volgden elkaar daarna in hoog tempo op. De laatste coup van Google is om alle boeken online beschikbaar te stellen. Op 30 september werd Google Wave, een social media platform, geïntroduceerd.

Beursgang
Google was inmiddels een reëele bedreiging geworden voor gevestigde bedrijven zoals Yahoo en Microsoft. Google zag dat het bedrijf onvoldoende middelen had om een slag op het gebied van productontwikkeling vol te houden als zij niet over voldoende middelen beschikte. In 2004 werd besloten om een beursnotering aan te vragen. Daarmee zou Google snel eigen vermogen kunnen ophalen en zou het bedrijf ook overnames makkelijker (deels) met aandelen kunnen betalen.

In het prospectus werd de volgende paragraaf opgenomen: "We face formidable competition in every aspect of our business, and particularly from other companies that seek to connect people with information on the web and provide them with relevant advertising. Currently, we consider our main competitors to be Microsoft and Yahoo."

Met de beursgang veranderde het karakter van Google. Het bedrijf werd formeler om te voldoen aan rapportagevereisten en corporate governance gebruiken.

Innovatievermogen
Inmiddels werken er circa 20.000 mensen bij Google en het bedrijf loopt het risico dat het innovatieve vermogen gesmoord wordt door procedures en handboeken die bijna onvermijdelijk zijn om de activiteit van een grote groep mensen te beheersen.

Omdat Google het innovatieve vermogen als een kerncompetentie beschouwd en wil beschermen, is het bedrijf overgegaan tot het vormen van innovatieteams die - ver van het hoofdkantoor en zonder bemoeienis - alle ruimte krijgen om nieuwe producten te bedenken. Google Waves was bijvoorbeeld het geesteskind van het team dat Lars Rasmussen recruteerde en afzonderde in Sydney.

Google wil het aantal van dit soort autonome onderzoek- en ontwikkelingsteams verhogen tot circa 50. Als Google de snelheid van haar innovatieve vermogen weet vast te houden, biedt dit nuttig lesmateriaal voor bedrijven die sterk afhankelijk zijn van hun innovatieve vermogen.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor