Kredietbeoordelaar Moody’s meldt dat de verliezen op Alt-A hypotheekschulden sneller stijgen dan oorspronkelijk aangenomen. Wat betekent dit voor het aandeel dat de Nederlandse staat heeft genomen in de hypotheekportefeuille van ING?

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer

Begin dit jaar heeft Wouter Bos de belastingbetaler ervan proberen te overtuigen dat de Nederlandse staat bij het overnemen van het meeste risico van de Alt-A hypothekenportefeuille van ING een goede zaak heeft gedaan. De Nederlandse belastingbetaler werd voorgespiegeld dat de kans dat alles goed zou komen op 70 procent werd geschat.

Scheur
Toen signaleerde ik ook al dat diezelfde bewering net zo goed inhoudt dat er een kans van 30 procent bestaat dat er wel een scheur in de broek wordt opgelopen. Dat dat geen verwaarloosbaar percentage is, werd duidelijk bij de halfjaarcijfers die ING onlangs publiceerde. Daaruit bleek dat de bankverzekeraar de eerste echte wanbetalingen heeft moeten incasseren.

De Nederlandse overheid dus ook, aangezien zij zich begin dit jaar voor 90 procent van de nominale waarde garant heeft gesteld voor 80 procent van de risico’s van de Alt-A hypothekenportefeuille van ING. Waar het verlies voor ING 700.000 euro bedraagt, is dit voor de Nederlandse belastingbetaler 2,8 miljoen euro, vier keer zo veel dus.

Staatskas
Hoewel dit nog geen zorgwekkend bedrag is, is het wel de keerzijde van het mooi voorgespiegelde verhaal dat viervijfde van de opbrengsten uit deze portefeuille in de staatskas zouden vloeien. Wouter Bos laat desgewenst weten, dat bij het overnemen van de Alt-A hypothekenportefeuille alle risico’s goed in kaart zijn gebracht en dat hier dus ook rekening mee is gehouden.

Het is volgens mij echter maar zeer de vraag of zoiets werkelijk mogelijk is. ING had begin dit jaar immers nog maar weinig op deze portefeuille afgeschreven, dus waarom zou de Nederlandse overheid daar een andere berekening op hebben losgelaten. Bovendien was het overnamepercentage van 90 procent van de nominale waarde waarop het gehele pakket leningen werd gewaardeerd erg hoog.

In de markt gingen dit soort portefeuilles voor veel lagere percentages van de hand. Op het (voorlopig) hoogtepunt van de kredietcrisis wisselden pakketten van dergelijke leningen voor minder dan 30 procent van de oorspronkelijke waarde van eigenaar.

Oninbaar
Laten we het een en ander voor de beeldvorming eens op een rijtje zetten. Vorig jaar had 90 procent van de Alt-A hypotheken die ING in bezit heeft nog de hoogste rating van AAA. Vandaar dat ING er zelf nauwelijks op had afgeschreven. In de twee daarop volgende kwartalen werd er slechts rekening gehouden met bedragen van respectievelijk 8 miljoen euro en 61 miljoen euro die uiteindelijk oninbaar zouden zijn.

Inmiddels is het aandeel Alt-A hypotheken met een creditrating van AAA in de portefeuille gedaald naar 59 procent. Daar komt nog eens bij dat er een aanzienlijk verschil blijft bestaan tussen de waarde van 57,4 procent die ultimo juni in de markt werd betaald voor dergelijke hypotheken en de hoogte van 62,8 procent waarop ING deze nog steeds waardeert.

Op de Alt-A hypotheken die ING zelf nog in de boeken heeft, denkt men een extra verlies van 108 miljoen euro te moeten nemen, zo blijkt bij de presentatie van de halfjaarcijfers. Tellen we dat op bij de 88 mljoen euro die in de eerste drie maanden van dit jaar al werden gecalculeerd, dan komt het totale verlies voor ING, zoals het nu berekend wordt, uit op 265 miljoen euro. Ook hier geldt weer dat voor de Nederlandse overheid het verwachte verlies vier keer zo groot zal zijn, namelijk bijna 1,1 miljard euro.

Verliezen
Hopelijk heeft de Nederlandse overheid de juiste inschattingen gemaakt en zal de voorgespiegelde winst van 2 miljard over de gehele looptijd van meer dan 30 jaar daadwerkelijk worden gerealiseerd. Voorlopig lopen de potentiële verliezen door de toenemende wanbetalingen door Amerikaanse huizenbezitters echter alleen maar op. Onlangs werd bekend dat één op de acht een betalingsachterstand heeft. Van een niet onaanzienlijk gedeelte van de Alt-A hypotheken worden de komende 2,5 jaar ook nog eens de rente- en aflossingstarieven herzien.

Niet voor niets signaleerde kredietbeoordelaar Moody’s al eerder dat de verliezen op Alt-A schuldpapier sneller stijgen dan oorspronkelijk aangenomen. Erg geruststellend vind ik de woorden van Wouter Bos dan ook niet. Het is misschien wel een prettige gedachte dat het verlies over vele (belasting)hoofden zal worden verdeeld…

Martine Hafkamp won in 2008 de Gouden Stier als beursvrouw van het jaar