De val van de dollar?

Het risico van beleggen in dollars is in de loop van de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Geen verrassing dus, dat de angst voor een val van de dollar steeds groter wordt.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer

De val van de dollar wordt al jaren voorspeld. In 2005 stond Tegenlicht van de VPRO al 'De dag dat de dollar valt' uit. In samenwerking met NRC Handelsblad werd in een 'stel dat'-documentaire de gevolgen van een fictieve val van de dollar uit de doeken gedaan.

Hoewel de documentaire al enkele jaren oud is, is aan de argumenten om een dergelijk scenario in scène te zetten geen afbreuk gedaan. Sterker nog, het aantal criticasters met betrekking tot de dollar neemt hand over hand toe.

Stiglitz
Waar Jim Rogers, Warren Buffet en Pimco, de grootste obligatiebelegger ter wereld, al eerder hun zorgen uitten, is de laatste die aan dat rijtje kan worden toegevoegd econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz.

Sinds afgelopen maart heeft de dollar meer dan 10 procent verloren ten opzichte van andere belangrijke valuta waaronder de euro en de yen. De voormalige chef van de Wereldbank en oud adviseur van president Clinton vindt beleggen in de Amerikaanse munt maar risicovol, terwijl het bovendien nauwelijks rendement oplevert. Bij de rol als reservemunt zet hij eveneens zijn vraagtekens.

Angst
Het risico van beleggen in dollars is in de loop van de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Niet verwonderlijk dus dat de angst voor een val van de dollar steeds groter wordt. Het beleid van de Amerikaanse overheid en het stelsel van centrale banken, de Fed, doen de waarde van de dollar geen goed.

Zij zetten immers de geldpersen aan en pompten miljarden in de economie en in door de kredietcrisis getroffen banken, waarmee het risico van een al dan niet torenhoge inflatie is toegenomen.

Tekort
Het goede nieuws is dat het Amerikaanse begrotingstekort in het lopende jaar met een bedrag van 1.580 miljard dollar (zo'n 11,2 procent van het bruto binnenlands product) lager zal uitkomen dan oorspronkelijke verwacht. Er zijn waarschijnlijk geen nieuwe steunmaatregelen voor banken meer nodig, wat een besparing oplevert van 260 miljard dollar.

Daar staat echter tegenover dat het totale tekort van de Amerikaanse overheid in de jaren van 2010-2019 zal oplopen tot totaal 9.000 miljard dollar, de grootste tekorten sinds de Tweede Wereldoorlog. Het is ook ruim 2.000 miljard meer dan in mei nog voorspeld werd.

Status
Hoe reëel is de angst voor een val van de dollar? Als de rest van de wereld niet meer bereid is de Amerikaanse schuld te financieren, dan wordt een val op een gegeven moment vanzelf werkelijkheid. Voorlopig is er niemand bij gebaat de dollar links te laten liggen, al is wel waarneembaar dat de dollar als reservemunt flink aan status inboet.

China, dat de grootste hoeveelheid buitenlandse valutareserves ter wereld aanhoudt, heeft net als Rusland al gepleit voor een nieuwe wereldwijde reservemunt om de dollar te vervangen. Feit is dat veel landen de dollar al een minder prominente plaats geven binnen hun valutareserves. In vooral de deviezenportefeuilles van opkomende markten is een duidelijke trend waarneembaar dat het aandeel en daarmee de afhankelijkheid van de dollar wordt teruggebracht ten faveure van andere valuta als de euro en de yen.

IMF
Waar de BRIC-landen eerst vooral belegden in Amerikaanse staatsobligaties is de aandacht recent verschoven naar obligaties van het Internationaal Monetair Fonds. Niet zo verwonderlijk dat er gediversifieerd wordt als je bedenkt dat de BRIC-landen gezamenlijk ongeveer 2.800 miljard dollar aan Amerikaanse staatsobligaties in bezit hebben.

Als er iets duidelijk is, is het dat de krachten op het speelveld van de wereldeconomie snel verschuiven. Het herstel zal als eerste uit diezelfde opkomende markten komen met een jonge bevolkingsopbouw en consumenten met weinig schulden. Hierdoor is een sterke groei van de binnenlandse vraag mogelijk. Een recente studie van Credit Suisse laat zien dat de Chinese consumptie nu al de tweede grootste bijdrage levert aan de wereldwijde consumptie.

Hetzelfde schuitje
De Westerse landen aan de andere kant, de wat oudere economieën, moeten voorlopig nog steeds de problemen het hoofd bieden die het gevolg zijn van de kredietcrisis. Nederlandse huishoudens geven al maanden achtereen minder uit. Wat dat betreft zitten Europa en de Verenigde Staten in hetzelfde schuitje.

Daarom zal de dollar ten opzichte van de euro waarschijnlijk voorlopig niet al te veel veranderen in waarde. Het is vooral ten opzichte van de opkomende markten dat de dollar verder zal verzwakken, al zijn ook zij, door hun grote reserves in dollars, gebaat bij een stabiele waardeontwikkeling.

Een goed alternatief is immers (nog) niet voorhanden en de landen die de dollar als reservevaluta aanhouden zullen er wel voor waken geforceerd afscheid te nemen. Ze zouden zich immers met de vrije val waarin de dollar dan terecht zou komen zelf in de vingers snijden.

Martine Hafkamp won in 2008 de Gouden Stier als beursvrouw van het jaar

Tip de redactie