Nadenken over opvolging blijft heet hangijzer

Een goed voorbereide opvolging blijft een heet hangijzer voor niet-beursgenoteerde bedrijven. Het maken van adequate opvolgingsplannen laten zij nog altijd vaak liggen.

Door Radboud de Groot | PricewaterhouseCoopers

Slechts twintig procent van de private ondernemingen heeft uitgewerkte plannen klaarliggen voor de opvolging van de eigenaren. Nauw samenhangend met het vraagstuk van opvolging is de waardebepaling van de ondernemingen.

Ook hier blijken veel middelgrote en grote niet-beursgenoteerde ondernemingen nog vaak te vertrouwen op de loop der omstandigheden. Bijna de helft heeft geen vastgelegd systeem voor de waardebepaling van het bedrijf.

Ondernemerschap
Dit zijn twee conclusies naar aanleiding van het in april en mei door PricewaterhouseCoopers uitgevoerde barometeronderzoek onder de zogenoemde private companies. Dit zijn ondernemingen die het intuïtieve en omgevingsafhankelijke van het midden- en kleinbedrijf voorbij zijn.

Het ondernemerschap is er bijzonder sterk ontwikkeld en verankerd. De snelheid van schakelen is veelal hoog door de enorme betrokkenheid bij de markt, de mensen en door eenduidig leiderschap.

Standhouden
Die elementen zorgen ervoor ook dat private companies in deze tijden van zwaar weer opmerkelijk goed standhouden. De crisis raakt ze zeker, maar uit het genoemde onderzoek blijkt dat ze niet bij de pakken neerzitten. Een van de meest opvallende crisismaatregelen door private companies is het verkennen van nieuwe markten om hun positie te versterken.

Een opvallend onderzoeksresultaat doet zich ook voor op het gebied van kredietverlening. Bij het grootste deel van de in het onderzoek ondervraagde ondernemingen bleek het kredietniveau in de periode voorafgaand aan het onderzoek gelijk te zijn gebleven of zelfs te zijn gestegen. Een verrassende uitkomst, die haaks lijkt te staan op de vele negatieve berichten over kredietverlening in de media.

Noodscenario
Tegenover deze goede ontwikkelingen staat dus het veelal ontbreken van een opvolgingsplan. Voor de continuïteit van deze bedrijven is een dergelijk plan en een noodscenario voor onvoorziene omstandigheden essentieel.

Dit dient bovendien te zijn gekoppeld aan het gebruik van een vast systeem voor waardebepaling van de onderneming, want de opvolging van de aandeelhouder(s) kan zich zeer plotseling aandienen.

Gezocht naar een verklaring voor de blijkbaar geringe interesse voor de opvolging, heb ik gemerkt dat er op dit onderwerp binnen private ondernemingen een zeker taboe rust. Regelmatig vernemen wij van de leiding van de onderneming dat de eigenaar/naren geen prijs stellen op een gesprek hierover. Voor veel directeur-grootaandeelhouders blijkt opvolging een zeer persoonlijke en emotionele aangelegenheid. Afstand doen van het bedrijf, vaak een levenswerk, is zwaar.

Versterkend
Daarnaast kan het ook een langdurig en ingewikkeld proces zijn om wensen en belangen in juridische en financiële termen te vangen. In de praktijk zien we echter dat het komen tot een opvolgingsdocument juist een versterkend effect heeft op het bestuur van de onderneming en leiding en eigendom dichter bij elkaar brengt. Het opstellen van een veel informeler familieprotocol of successieprotocol is vaak een werkbare tussenstap die goed op die gevoelsaspecten aansluit.

Opvolging loopt niet altijd volgens plan. Het is daarom voor bedrijven van belang om een noodscenario klaar te hebben, zodat de continuïteit van de onderneming geen schade oploopt in geval van een acute wijziging in de eigendomsstructuur.

Radboud de Groot is partner bij PricewaterhouseCoopers en leidt de adviesgroep private companies.

Tip de redactie