AMSTERDAM - Wat maakt de opkomst van cloud computing mogelijk, en welke diensten springen daarbij het meest in het oog?

Ten eerste toont de gratis online opslagruimte die Gmail, Yahoo en Hotmail beschikbaar stellen aan, dat het bewaren van gegevens steeds goedkoper wordt. Kregen de eerste Gmail'ers (en kort daarna de emaildienst van Yahoo) de voor die tijd enorme hoeveelheid van 1 gigabyte aan gratis online schijfruimte tot hun beschikking, inmiddels is dat opgelopen tot ruim 7 gigabyte.

Diensten als Dropbox, Mozy, Amazon S3 maar ook het Nederlandse KPN bieden voor een relatief bescheiden bedrag tientallen gigabytes aan online opslag. Het hoeveelheid opslagruimte die de gemiddelde medewerker nu krijgt op de harde schijf van zijn werkgever steekt daar vaak schril bij af.

De koploper in de race naar meer online opslag biedt momenteel zelfs 50 gigabyte aan gratis schijfruimte aan, en hoopt zo klanten te trekken voor uitgebreidere, betaalde versies. De tweejaarlijkse halvering van de kosten voor het opslaan van een gigabyte aan gegevens zorgt ervoor dat het einde van de race naar steeds meer online opslagruimte nog lang niet in zicht is.

Bandbreedte

Op de tweede plaats is breedband internet, in ieder geval in de westerse wereld, alomtegenwoordig. Hierdoor kent het online gebruik van computerprogramma's technisch geen belemmeringen meer. Miljoenen mensen raken gewend aan werken in een internetbrowser in plaats van met voorgeïnstalleerde software, en typen hun verslagen in de online tekstverwerkers als Google Docs, Zoho Writer, Adobe Buzzword en Writeboard. Microsoft probeert zijn achterstand op dit gebied in te lopen door volgend jaar tegelijk met zijn nieuwste softwarepakket Office 2010 ook webversies te lanceren van bekende programma's als Word, Excel en PowerPoint.

buzzword
Online tekstverwerken met Adobe Buzzword

CRM
Ook op het vlak van online relatiebeheer (crm) is de concurrentie tussen online programmamakers moordend, waarbij het Amerikaanse bedrijf Salesforce.com voorlopig aan de winnende hand lijkt. Het bedrijf groeide in het eerste kwartaal van dit jaar naar een klantenbestand van bijna 60.000 bedrijven en vertegenwoordigt momenteel een beurswaarde van 5,5 miljard dollar (3,8 miljard euro). Ook traditioneel grote spelers op crm-gebied, als Oracle en Microsoft, wagen zich aan de sprong naar de cloud, terwijl in Nederland Covide hard aan de weg timmert op online crm-gebied.

Online spellen zijn inmiddels niet meer weg te denken. Er worden miljoenen euro's verdiend met World of Warcraft en Club Penguin. De onlangs aangekondigde dienst OnLive ('Games on demand') belooft de nieuwste games via internet te gaan 'streamen' vanaf zijn servers, zodat geen enkel schijfje of cd-rom meer nodig is om zelfs grafische veeleisende spellen te kunnen spelen. Op muziekgebied sturen Last.fm, Pandora, Deezer, Spotify en We7 dagelijks een storvloed aan liedjes over het web, zonder dat luisteraars de muziek zelf op hun computer hoeven te hebben staan.

Rekenkracht
Tenslotte is er de opkomst van internetbedrijven, waaronder EC2 (Amazon), Google App Engine (momenteel 45.000 gehoste applicaties), Rackspace en NASA's Nebula, die via internet bedrijven en wetenschappers bedienen die op zoek zijn naar flexibel inzetbare rekenkracht en een platform om hun applicaties op te laten draaien. Autofabrikanten laten bijvoorbeeld, zonder zelf dure hardware te hoeven aanschaffen, de complexe gevolgen van auto-ongelukken online uitrekenen. Hollywood-studio's doen dat met hun special effects en animatiefilms, terwijl wetenschappers de gevolgen van botsende sterrenstelsels online simuleren.

Vergelijkbaar met een elektriciteitsrekening ploft er na gebruik een rekening op de mat met daarop de kosten voor de huur van de servercapaciteit en de hoeveelheid verstookte gegevens. Microsoft doet zijn intrede op dit gebied in oktober van dit jaar onder de naam Windows Azure, waar gebruikers vanaf november voor 12 dollarcent per uur een virtuele computer kunnen huren. Ook andere it-giganten als HP en IBM zetten stevige onderzoeksbudgetten in om hun clouddiensten onder de aandacht te brengen.

De crisis ziet groen
Al deze diensten zouden niet aanslaan als er geen kosten mee te besparen waren. Consultants van het Britse BroadGroup schatten de mogelijke besparingen door het online zetten van bedrijfsapplicaties op 25 procent. In tijden van recessie en de groeiende behoefte aan efficiënte en 'groene' it kan dat het definitieve zetje zijn dat cloud computing nodig heeft om als innovatieve techniek geaccepteerd te worden.

IT-managers hoeven echter nog niet te vrezen voor hun baan: De meeste bedrijven kijken wat cloud computing voorlopig de kat uit de boom. Het aantal bedrijven dat Google Apps gebruikt in plaats van Microsoft's kantoorprogramma's, of Salesforce in plaats van software van Oracle is nog altijd zeer beperkt. De komende jaren zullen veel bedrijven eerst overschakelen op een mengvorm van reguliere it-diensten en cloud computing.

Veilig
Cloud-diensten zullen eerst het vertrouwen moeten winnen van bedrijven die er op staan dat zij op elk moment, en als enige, bij hun kostbare gegevens kunnen, dat die informatie in veilige handen is en makkelijk verhuisbaar mochten ze besluiten om over te stappen naar een andere aanbieder. Als het even kan, moet in verband met privacyregels ook duidelijk zijn waar je gegevens precies bewaard worden. Dat is nog geen sinecure, vertellen twee juristen in ons artikel Veilig in de cloud.

En dat alles natuurlijk voor een lagere prijs dan in het 'pre-cloud-tijdperk'. Pas dan kunnen cloud-leveranciers zich opmaken voor een zonnige toekomst.