Gestructureerde (schijn)zekerheid

Onlangs konden we lezen op Belegger.nl dat banken hun cliënten weer meer en meer benaderen met allerhande gestructureerde producten.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer

Hiermee probeert men in een aantal gevallen in te spelen op mogelijk toekomstig economisch herstel, terwijl men ook rekening houdt met de hang naar veiligheid die onder veel beleggers heerst. Er lijkt echter weinig oog voor de debacles die juist in deze categorie beleggingsproducten hebben plaatsgevonden.

De markt voor gestructureerde producten heeft het afgelopen jaar dan wel redelijk stilgelegen, maar maakte in de daaraan voorafgaande tijd een enorme vlucht door. Waar particuliere beleggers in 2003 ongeveer 3 miljard euro in gestructureerde producten hadden belegd, bedroeg de waarde eind 2006 bij benadering het tienvoudige.

Einde
Aan het succes en de populariteit kwam onder invloed van de financiële crisis in ieder geval tijdelijk een einde. Garanties bleken weinig waard en ook nu is de marktwaarde van bijvoorbeeld veel asset backed securities nog veel lager dan waarvoor men indertijd nominaal is ingestapt.

Asset backed securities (ABS) zijn obligaties waarvan de onderliggende waarde is samengesteld uit een mandje vermogenstitels. Op de website van BNP Paribas Fortis valt te lezen dat het hierbij gaat om 'kwaliteitsobligaties met een hogere opbrengst'. Dat is een boude bewering, zeker als het onderliggende mandje activa blijkt te bestaan uit kleine en oneconomische investeringen die redelijk illiquide zijn en zo rendabel en toegankelijk gemaakt worden.

Deze activa worden verkocht aan een Special Purpose Vehicle (SPV), een entiteit die speciaal hiervoor wordt opgericht. Zo'n SPV krijgt vervolgens van de kredietbeoordelaars een credit rating. Niet altijd even duidelijk is of hierbij in het verleden meer naar de kredietwaardigheid van de uitgevende instantie is gekeken in plaats van die van de daadwerkelijk onderliggende leningen.

AAA-rating
Een groot aantal van dit soort leningen kreeg immers een AAA-rating. Maar, om het rendement te verhogen zijn in veel ABS-en ook leningen aan bedrijven opgenomen waarvan de kredietwaardigheid op z'n minst discutabel is en waarvan de credit rating dus veel lager is. Volgens de wet van de grote getallen moet echter een faillissement van enkele van deze bedrijven geen substantiële invloed op het uiteindelijke resultaat hebben.

Nu het werkelijke aantal betalingsproblemen en faillissementen in de mandjes van onderliggende waarden substantieel hoger ligt dan eerder ingeschat, zijn de poppen aan het dansen. Weg voorgespiegeld 'zeker' rendement! In plaats daarvan is het hopen op een goede afloop en een zo hoog mogelijke restwaarde. Hetzelfde verhaal gaat op voor veel andere gestructureerde producten.

De AFM mag dan tot de conclusie gekomen zijn dat de informatieverstrekking van banken aan hun cliënten verbetert, maar hier zijn wel een paar kanttekeningen bij te plaatsen. Wat te denken van al die mensen die hun bank of vermogensbeheerder een mandaat hebben gegeven om hun beleggingsportefeuille zo goed mogelijk voor hen te beheren? Zij willen niet de rompslomp en stress van het zelf beleggen en hebben de zorg voor hun vermogen in goed vertrouwen uit handen gegeven. Wat kopen zij ervoor dat hun beheerder voor hen in dergelijke producten belegt en vervolgens niet kan ingrijpen als de marktomstandigheden veranderen?

Puts
Gestructureerde producten mogen dan inspelen op de behoeften van beleggers en heus niet ieder gestructureerd product is slecht, maar er zijn in mijn ogen veel betere wegen die naar Rome leiden. Als u niet te veel risico wilt lopen kunt u er bijvoorbeeld aan denken om puts te kopen naast de aandelen die u in portefeuille hebt. Zo kunt u, indien gewenst of noodzakelijk, op ieder moment bijsturen. Hetzelfde geldt voor beleggen in bedrijfsobligaties.

Ook hier kunt u zelf genoeg spreiding in aanbrengen en waar nodig ingrijpen. Het grote verschil met gestructureerde producten is dat u zelf het heft in handen houdt en dat uw portefeuille volledig transparant is. Er zijn niet veel zekerheden in beleggingsland, dus waarom (te) veel betalen voor schijnzekerheid?

Martine Hafkamp won in 2008 de Gouden Stier als beursvrouw van het jaar

Tip de redactie