Analisten praten veelvuldig over de financiële problemen van banken, bedrijven en soevereine staten, maar onderhuids zijn de problemen soms nog veel groter. De achtste economie ter wereld is niet Frankrijk maar de Amerikaanse staat Californië.

Door Michael Toorop | PlusPost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

De Gouden staat, zoals Californië liefkozend wordt genoemd, produceert zo'n 13 procent van het Amerikaanse Bruto Nationaal Product.

Met een enorme toeristische industrie, Sillicon Valley, de filmindustrie en eens een machtige financiële sector zou het in economisch opzicht ook een gouden staat moeten zijn. Helaas is dit alles behalve waar.

Toen Arnold Schwarzenegger de overstap maakte van het witte doek naar de politiek en gouverneur werd, beloofde hij, geheel in de traditie van oud president Ronald Reagan, de financiën op orde te brengen en de belastingen te verlagen. Met name de republikeinen in de Verenigde Staten geloven dat het verlagen van de belastingen de economie zal stimuleren.

BTW-verhogingen
Men gaat er vanuit dat de totale belastingopbrengsten, als gevolg van de stimuleringsmaatregelen, in de toekomst weer voldoende zullen zijn om de extra uitgaven te financieren. Schwarzenegger kwam destijds aan de macht door bij tussentijdse verkiezingen te beloven de BTW-verhoging van de toenmalig gouverneur Davis terug te zullen draaien.

Terwijl Schwarzenegger de belastingen verlaagde, werden de uitgaven van de staat Californië met 40 procent verhoogd. Mede door de economische crisis is het tekort op de Californische begroting dit fiscale jaar opgelopen tot 24 miljard dollar.

De huidige waardering van de Californische schulden is een enkele A. Deze Standard and Poor's waardering maakt dat Californië de laagste waardering heeft van alle 50 Amerikaanse staten.

Failliet
Nu zijn ze wel wat gewend in Californië. Tot 1992 hadden hun obligaties een waardering van AAA en in 2003 was dit gedaald naar BBB. Afgaande op de verzekeringen die obligatiehouders afsluiten, wordt de kans dat Californië failliet gaat in de komende vijf jaar op 25 procent geschat.

Intussen klopt de gouverneur aan bij President Obama voor financiële steun. Per slot van rekening, als bedrijven als AIG en Citigroup te groot waren on te failleren, dan is de achtste economie ter wereld dat zeker. Maar Obama weet dat als hij eraan begint om staten uit de brand te helpen het gevolg is dat andere staten, steden en tussenliggende bestuursorganen zich in de rij zullen aansluiten.

Sommige analisten vrezen dat wanneer Obama niet over de brug komt, het geen vijf jaar duurt voordat Californië failliet gaat, maar vijf maanden. Intussen verslechtert de situatie en is het werkloosheidspercentage in de afgelopen twee jaar opgelopen van 5,2 procent naar 11,5 procent.

Schulden
Hiermee zit Californië ruim 2 procent boven het landelijke gemiddelde. De schuld loopt bijna 500 dollar per seconde op. Om te bezuinigen heeft de gouverneur draconische maatregelen aangekondigd zoals het verkopen van het Los Angeles Memorial Coliseum en de San Quentin gevangenis.

Dat dit gepaard gaat met het vrijlaten van duizenden gevangenen neemt Schwarzenegger op de koop toe. Verder wil hij meer dan 200 staatsparken sluiten, bijstand aan 500.000 families stoppen en meer dan 1 miljoen kinderen uit de ziektekostenverzekeringen halen.

Hij stelt zelfs voor om de BTW te verhogen, een maatregel die hij in 2003 als gevolg van een verkiezingsbelofte terug heeft gedraaid. Alles opgeteld, komt hij niet in de buurt van het tekort, dat groter is dan menig totale begroting van collega staten in de VS.

Meerderheid
Kan president Obama het zich wel veroorloven Californië niet te helpen? De staat levert veruit de meeste kiesmannen, die de Amerikaanse president kiezen, haar inwoners dragen veruit het meeste bij aan verkiezingscampagnes en de meeste congresleden komen uit Californië.

Ten slotte vraag je je af of Californië niet politiek zou moeten hervormen om een financieel gezondere toekomst tegemoet te gaan. Door allerlei referenda kunnen burgers de staat binden aan uiteenlopende kostbare programma's.

Een budget kan alleen worden aangenomen met een meerderheid van tweederde van de stemmen. Ook broodnodige belastingeverhogingen kunnen alleen met een tweederde meerderheid worden doorgevoerd.

Een onwerkbare situatie zou ik zeggen. In dezer dagen moet de beslissing over de begroting en federale steun vallen, maar 1 ding lijkt wel zeker, we kunnen voortaan spreken van de "zwart zaad"-staat.