Aleid Wolfsen komt nogal eens in het nieuws. De burgemeester van Utrecht komt op spectaculaire wijze in zijn ambt, zet de gemeenteraad op zijn kop en houdt drukpersen tegen. Maar hij heeft ook de verkeerslichten uitgezet. Hij bereikte daarmee een geweldige doorstroming op de fietssnelweg in Utrecht, waar dagelijks zo'n 10 duizend fietsers gebruik van maken. Wat betekent dat nou eigenlijk?

Barbara Spronck | Senior Consultant bij ASI Consulting

Aleid was waarschijnlijk allereerst zelf geïrriteerd door die onnodige wachttijd voor het rode licht. Misschien was dat zijn eerste aanleiding om de mogelijkheid te overwegen. Krachtig is wel, dat hij nadenkt over de basisaannames die er zoal rondzwerven. Utrecht moet groener worden en de CO2 uitstoot moet omlaag. Auto's eruit dus en fietsen zo veel mogelijk stimuleren. Wat is hierin de bijdrage van een stoplicht?

Devies
Een stoplicht is oorspronkelijk bedoeld om een onveilig kruispunt te bewaken. Het stoplicht kijkt als het ware voor je uit en geeft groen als je verder mag. Toen we eenmaal zijn begonnen met het plaatsen van stoplichten vonden we dit zo goed dat we er niet meer mee konden stoppen. Meer en meer en meer stoplichten, dat is het devies! Maar waarom zijn er eigenlijk zoveel stoplichten?

We hebben nieuwe toepassingen bedacht voor stoplichten. Je doordrenkt als het ware de hele stad. Als iemand nu in Zuid binnenkomt en naar het centrum wil, dan komt hij tien stoplichten tegen. Dat duurt lang en het is irritant. Zo irritant dat we misschien wel massaal in de 'winkelbus' stappen, die triomfantelijk over zijn eigen baan dendert en overal groen krijgt.

Het stoplicht dus als irritatiemiddel. Zoveel stoplichten dat we de auto laten staan. Het stoplicht als wegwijzer! Bijna onmisbaar, zelfs voor onze TomTom. Bij het tweede stoplicht rechtsaf, of het is bedoeld als pauze onderweg? Even een mailtje bekijken of in gedachten verzinken.

En omdat zo vaak wachten niet meer leuk is, gaan we innoveren om het leuker te maken. Zo zien we Nijntje, vrouwtjes en andere ludieke figuurtjes onze stoplichten binnenwandelen. We zien ook aftelstoplichten, voor het verwachtingenmanagement.

Doel
We gaan maar door en door op wat er al is. Zonder te stoppen en na te denken over alle echte effecten. Gelatenheid in plaats van alertheid, de wachttijden, de uitstoot op grote kruisingen.

Wat Aleid zo goed doet, is teruggaan naar de bron. Waarom zijn er eigenlijk stoplichten en kunnen we daar ook zonder? En een helder doel stellen. Als fietsen mijn doel is, wat zit er dan in de weg? Wat kan ik doen om het fietsten te stimuleren? En de assumpties onderzoeken. Welke aannames zitten er onder het concept stoplicht? Welke effecten zie ik nu? Is dit doelmatig? En als fietsen mijn doel is, zit ik dan met ontmoedigingsbeleid voor auto's wel op het juiste spoor?

Bij gedragsverandering werkt dit precies zo. Het gaat niet om het hinderen van het verkeerde gedrag, het gaat om het wegnemen van hindernissen om het juiste gedrag te vertonen. Op die manier zal het goede gedrag plezierig worden. Als fietsen je doel is, kijk dan wat fietsers hindert.

Presteren
Hoe bereiken we nu deze groene golf in organisaties? Als het doel is om alle medewerkers beter te laten presteren, onderzoek dan eens wat deze medewerkers hindert om geweldige resultaten neer te zetten. Welke stoplichten zitten in de weg? Ga eens terug naar de basis en bereik de groene golf in organisaties.