Stemcomputerbouwer Nedap vraagt Ierland uitleg

AMSTERDAM - Stemcomputerfabrikant Nedap is overvallen door het Ierse besluit de invoer van stemcomputers te staken. Het vraagt om uitleg van de regering.

"Wij vielen van onze stoel van verbazing toen we dat nieuws hoorden", zegt marktgroepleider verkiezingssystemen Matthijs Schippers van Nedap. "Met name over de onderbouwing voor dat besluit."

Ierland heeft al zo'n 51 miljoen euro aan de invoering van stemcomputers besteedt, maar doorgaan zou te veel extra kosten met zich meebrengen. "Er wordt gesproken van wel 28 miljoen euro. Dat is een absurd bedrag", aldus Schippers.

Opslag
Hij vertelt dat de Nederlandse leverancier een brief heeft gestuurd aan de Ierse overheid met het verzoek toelichting te geven. Op zich is er geen lopend contract tussen Ierland en Nedap; alle benodigde stemmachines zijn lang geleden al geleverd. Die staan in opslag. "Het was bekend dat de stemcomputers in Ierland al een tijdje opgeslagen waren." De verantwoordelijke Ierse minister stelt dat dit ook veel geld kost.

"Dat zou 650.000 euro op jaarbasis zijn. Maar 1 stemcomputer vervangt 10 stemhokjes. Ok, die kun je weliswaar inklappen, maar één stemmachine neemt het oppervlak van een half hokje in", reageert Schippers verbaasd.

Hij benadrukt dat het geen computers zijn, maar industriële apparaten waarvoor de opslageisen dus niet heel strikt zijn. "Je moet ze wel in een droge omgeving opslaan, maar dat geldt ook voor houten stemhokjes."

Fasen
Schippers legt uit dat de Nedap-stemcomputers vóór 2004 al gebruikt zijn voor een tweetal lokale verkiezingen. Dat ging om duizend van die machines en die zijn met succes ingezet, vertelt hij. Daarna zou het nieuwe elektronische stemsysteem in fasen worden ingevoerd. "De Ierse minister heeft toen echter besloten om daar van af te stappen."

De totale lading van 7500 stemcomputers is toen in één klap besteld, en geleverd. "Volgens het oorspronkelijke fasenplan zouden de laatste machines in 2011 worden geleverd", legt Schippers uit. "Nu staan er zo'n 6500 ongebruikt te wachten."

Over die plotse koerswijziging is in Ierland toen discussie ontstaan waarna er een commissie is ingesteld. Die heeft in het rapport van 2006 de Nedap-machines op zich een stempel van goedkeuring gegeven, maar de rest van de voorzieningen voor 'e-voting' niet. "Voor ons is dat de beste reclame die je kunt hebben: onze stemcomputers zijn veilig, lees dat rapport er maar op na."

Software
De commissie viel ook over de software voor verwerking van de stemmen. Die programmatuur is afkomstig van leverancier PowerVote. Schippers legt uit dat dit wel een ingewikkeld na-traject is: "De stemmen worden namelijk niet opgeteld in de stembureaus maar op een centrale lokatie. Dat heeft ook te maken met het redelijk complexe Ierse verkiezingssysteem."

De toenmalige Ierse overheidscommissie merkt in het rapport op dat er nog wel enkele aanpassingen nodig waren aan de Nedap-apparatuur. Schippers legt uit dat dit gaat om lichte dingen die al aanwezig zijn in de stemmachines, bijvoorbeeld functies die de Ierse regering aanvankelijk zelf uitgeschakeld wilde hebben.

De Nedap-woordvoerder noemt als voorbeeld de koppeling aan een lokale printer. "Dat wil de overheid nu wel, vanwege transparantie voor de kiezer, terwijl de Ierse regering ons eerst expliciet verzocht daar vanaf te zien. Het zou teveel papieren rompslomp opleveren en bovendien niet horen bij 'de automatisering van het stemproces'."

Kostenpost
Hij stelt dat ook die toevoeging, na aanvankelijke uitschakeling, geen enorme kostenpost is. Hij schat het alsnog aansluiten van printers op 3,5 miljoen euro. "Dat heb je in een aantal maanden terugverdiend, en daarna bespaar je juist. En dan blijft er nog zo'n 25 miljoen over van die genoemde 28 miljoen."

Het voornaamste struikelblok lijkt dus de software voor verwerking van de stemmen te zijn. Aanpassing daarvan zou de grote kostenpost zijn, waar Ierland nu voor terugschrikt. Schippers acht ook dat echter niet de oorzaak voor de hoge extra kosten waar de Ierse minister van Lokale Overheid van rept. "Voor 25 miljoen heb je wel erg flinke software."

NUwerk

Tip de redactie