Sinds de jaren tachtig zijn overheden van landen met totaal verschillende achtergronden overgegaan tot het stimuleren van ondernemerschap als een middel om de economische groei en innovatie te stimuleren.

Door: Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Landen die zijn ingericht volgens liberaal kapitalistische grondslagen bieden ondernemers een vruchtbare voedingsbodem. Nog altijd scoren landen als de Verenigde Staten, Hong Kong, Singapore en het Verenigd Koninkrijk hoog op de ranglijst van landen waarmee gemakkelijk zaken kan worden gedaan.

In deze landen kost het veel minder tijd en energie om een bedrijf op te richten en te voldoen aan de regelgeving dan in landen die onderaan deze ranglijst "Doing Business" van de Wereldbank staan. Ook de faillissementswetgeving en de mate waarin de arbeidsmarkt is geliberaliseerd zijn belangrijke factoren die bepalen hoe vruchtbaar de bodem onder de voeten van aspirant-ondernemers daadwerkelijk is.

Onderaan de lijst prijken vooral Afrikaanse landen zoals Congo, Tsjaad en de Centraal Afrikaanse republiek. Het resultaat is dat in de landen waar het voor ondernemers goed toeven is, duidelijk meer jonge, innovatieve ondernemingen zijn dan elders. Het zijn vooral de innovatieve ondernemers, in tegenstelling to replicatieve ondernemers, die nieuwe banen scheppen en een sterke positieve impuls aan de economische groei geven.

Omploegen
Nog altijd steken de Verenigde Staten met kop en schouders uit boven andere landen als het gaat om de schaal waarop innovatieve ondernemers successen boeken. Vrijwel alle wereldwijde marktleiders in innovatieve sectoren zoals bijvoorbeeld informatietechnologie (Google, Intel, Oracle, e.a.) of uit de biotechnologie (Genentech, Amgen, e.a.) komen uit Amerika.

Met enige jaloezie kijken andere landen met economische ambities naar de successen die Amerika boekt. Vooral landen als Brazilië, China en India doen hun uiterste best om hun anti-business verleden achter zich te laten en ondernemerschap actief te stimuleren. De bodem die tot voor kort uitgesproken onvruchtbaar was voor ondernemingen wordt enthousiast omgeploegd. Het is echter de vraag of zij niet de verkeerde uitgangspunten hanteren over ondernemerschap.

Innovatie
Welke ingrediënten zijn nu cruciaal om een snelgroeiende en innovatief bedrijfsleven te hebben? Een voorwaarde lijkt een  versoepeling van regelgeving voor het oprichten en runnen van nieuwe bedrijven te zijn.

Als het lang duurt om een vennootschap op te richten, als diverse bureaucratische instanties ingewikkelde en omslachtige procedures opleggen en hoge belastingafdrachten eisen en diverse regels het moeilijk maken om flexibel met de personele bezetting om te gaan, wordt ondernemerschap in de kiem gesmoord. Ook als de faillissementswetgeving sterk gericht is op het beschermen van crediteuren en "serial entrepreneurship" in de weg staat, komen veel potentieel succesvolle innovaties niet tot wasdom.

Misvatting
Het is een misvatting om te denken dat wanneer ondernemerschap geliberaliseerd is het bij elkaar voegen van kennis en kapitaal voldoende is voor een innovatief en snelgroeiend bedrijfsleven.

Vaak wordt verwezen naar plekken zoals Silicon Valley en Route 128 bij Boston. Daar leveren gerenommeerde universiteiten grote aantallen getalenteerde en (vaak) commercieel gemotiveerde studenten af die in hun directe omgeving zaken kunnen doen met talloze venture capital bedrijven zoals bijvoorbeeld Sequoia Capital.

Three f's
Voordat de bedrijven daadwerkelijk investeringen van venture capitalists kunnen aantrekken, zijn ze aangewezen op investeringen van particulieren. Het beschikbaar stellen van geld door de zogeheten three f's (friends, fools and family) blijkt cruciaal in de fase dat het bedrijf nog moet doorbreken met een innovatie op de markt.

Tot op heden beschikken de landen die het Amerikaanse succes op innovatief gebied evenaren vaak over onvoldoende kapitaal uit deze bronnen. De kans is aanwezig dat deze landen blijven steken in het stimuleren van replicatief ondernemerschap en het veel belangrijkere innovatieve ondernemerschap grotendeels moeten ontberen.