BRUSSEL - Het plan van de Europese Commissie voor gezamenlijke rechtszaken van consumenten tegen een bedrijf valt niet overal goed. Ondernemersorganisaties vinden het idee overbodig. De meeste EU-landen reageren terughoudend, zegt EU-commissaris Meglena Kuneva (Consumentenzaken) na het bekijken van 139 reacties op haar plan.

De Europese Consumentenbond wil het echter snel ingevoerd zien. De Bulgaarse commissaris Kuneva had in november een idee gelanceerd om de zogeheten groepsacties overal mogelijk te maken. Nu kan dat slechts in dertien van de 27 EU-landen, waaronder Nederland. In het groepsproces tegen Legiolease konden echter geen gedupeerden uit andere EU-landen meedoen, zodat Brussel ook daar verbetering nodig vindt.

"Een groepsactie is vooral nuttig als de schade te klein is voor een enkele persoon om een advocaat in de arm te nemen. Zelfs bij een schade van 1000 euro laat een op elke vijf mensen het erbij zitten. Door de kosten te delen, kan de actie wel rendabel worden", aldus Kuneva.

Nationale regels
De Europese winkeliersvereniging EuroCommerce vindt het plan overbodig. "Is er nu iets mis? Onze onderzoeken tonen dat er geen noodzaak is om groepsacties nu Europees te regelen. De nationale regels zijn voldoende", vindt Xavier Durieux, secretaris-generaal van EuroCommerce.

Hij wijst op andere al bestaande Europese regelingen voor kleine grensoverschrijdende vorderingen. En er komt een regeling van EU-commissaris Neelie Kroes voor groepsacties tegen illegale kartels. "Bovendien: bedrijven willen dat klanten terugkomen. De meeste herstellen fouten dus direct."

Werkzaam
Maar de Europese Consumentenbond verwerpt die gedachte: "In de landen waar groepsacties mogelijk zijn, zijn ze werkzaam gebleken. Dus is een Europa-brede invoering nodig, zodat alle Europese consumenten daarvan kunnen profiteren".

Groepsacties bleken te werken in Groot-Brittannië, waar klanten te hoge kosten van een bank terugkregen. In Portugal gebeurde dat bij een telecombedrijf. "De consumenten krijgen niet meer rechten, maar een nieuw middel om hun recht te krijgen", benadrukt directeur Monique Goyens van de EU-Consumentenbond.

Voorstel
Commissaris Kuneva bespreekt de reacties eind maart met vertegenwoordigers van de EU-landen. Daarna komt ze naar verwachting met een voorstel voor de EU-landen en Europarlement.

Europarlementslid Toine Manders (VVD) is alvast voorstander. Het middel helpt om bedrijven te dwingen zich aan de regels te houden, vindt de oud-advocaat. "Maar consumenten moeten zich wel zelf aansluiten. Ik ben ertegen dat bijvoorbeeld de Consumentenbond namens alle leden een claim indient".