AMSTERDAM - Van de achttien grote Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen die hun resultaten hebben gerapporteerd over het laatste kwartaal van vorig jaar, zijn er dertien in de rode cijfers terechtgekomen. Het totale nettoverlies liep op tot 12,9 miljard euro.

In de periode een jaar eerder zetten deze concerns nog een gezamenlijke winst in de boeken van 16,9 miljard euro. Dat blijkt uit een inventarisatie door het ANP van de resultaten van achttien bedrijven met een notering in de AEX-index, de belangrijkste graadmeter van de beurs in Amsterdam.

De resultaten werden vooral gedrukt door forse afschrijvingen op te duur gebleken overnames, reorganisatiekosten en een scherpe daling van de ontvangst van nieuwe orders door de economische neergang.

Rampzalig
"Het was een rampzalig kwartaal. De economie is de afgelopen periode tegen een betonnen muur aangelopen. Een heleboel bedrijven werden van het ene op het andere moment geconfronteerd met een weggevallen vraag", aldus Michel van der Stee, marktstrateeg bij Van Lanschot Bankiers.

De geplaagde bankverzekeraar ING leverde de grootste negatieve bijdrage aan het totale schadebedrag met een nettoverlies van 3,7 miljard euro. Net zoals de meeste financiële concerns moest het bankconcern fors afschrijven op complexe, risicovolle beleggingsproducten en verloor het geld door koersdalingen op de aandelenmarkten.

Dat gold ook voor Aegon. De verzekeraar sloot het vierde kwartaal volgens voorlopige cijfers af met een verlies van ongeveer 1,2 miljard euro.

Philips
Elektronicaconcern Philips, dat een verlies in de boeken moest zetten van 1,5 miljard euro, liep eveneens averij op. Ook over geheel 2008 stond een nettoverlies in de boeken, het eerste sinds 2002.

Zelfs oliereus Shell slaagde er niet in om het hoofd boven water te houden de voorbije periode. De gedaalde olieprijs en de ingezakte vraag naar olie en gas resulteerden in een nettoverlies van ruim 2,1 miljard euro. Dat was het eerste kwartaalverlies in tien jaar.

Goodwill
De bedrijven die onlangs grote overnames deden, werden dubbel geraakt. Zij moesten afschrijven op de zogenoemde 'goodwill' van hun nieuwe aanwinsten, afboekingen wegens een gedaalde marktwaarde. Enkele voorbeelden: de maker van navigatiekastjes TomTom dat branchegenoot Tele Atlas overnam en uitzendconcern Randstad dat Vedior heeft ingelijfd.

AkzoNobel versterkte de verftak vorig jaar met de aankoop van enkele onderdelen van de Britse branchegenoot ICI. Maar bij heroverweging van de boekwaarde eind vorig jaar moest AkzoNobel meer dan 1 miljard euro afschrijven op deze bezittingen.

BAM
De bouwbedrijven zaten eveneens in de hoek waar de rake klappen vielen door de economische teruggang. Zo bleef er bij BAM een nettoverlies onderaan de streep over van bijna 29 miljoen euro.

"De bouwsector is het meest sprekende voorbeeld van bedrijven die getroffen zijn door een plotselinge orderuitval", aldus beleggingsspecialist Fred Huibers van Het Haags Effektenkantoor.

Ahold
Toch was het niet alleen maar kommer en kwel. Zo wist de voedingsmiddelensector de recessie redelijk te weerstaan. "Mensen blijven eten en drinken", zo redeneert Van der Stee van Van Lanschot.

Supermarktconcern Ahold zag de nettowinst met 9 procent stijgen tot 285 miljoen euro. In tegenstelling tot Unilever merkte Ahold nog niet dat consumenten duurdere producten inruilen voor goedkopere varianten. Toch kon ook Unilever een winstgroei van meer dan 50 procent in de boeken zetten tot 1,19 miljard euro.