AMSTERDAM - De Europese Commissie oordeelde eerder dit jaar dat het besturingssysteem Windows de concurrentie van de markt drukt, maar wat zijn de alternatieven? In deze special een overzicht van de mogelijkheden van open source; software die gratis is, maar toch een grote economische impact kan hebben.

Misschien wel het belangrijkste aan open source is niet dat het gratis is, maar dat iedereen de software kan inzien, ervan leren en het aanpassen. Maar waarom zouden bedrijven en consumenten hier belang aan hechten?

Essentieel
Keith Curtis, een programmeur die 11 jaar bij Microsoft werkte, schreef onlangs het boek After the software wars, waarin hij stelt dat lang niet iedereen gebruik zal maken van het recht om software te veranderen en te verbeteren. "Maar datzelfde geldt voor de persvrijheid, waar ook niet iedereen gebruik van maakt, maar die wel essentieel is", aldus Curtis in een interview.

Open source-computers zijn volgens Curtis door hun flexibiliteit beter afgestemd op de gebruiker en daardoor productiever. Maar ook supercomputers werken met Linux, het open source besturingssyteem, en de meeste websites draaien op Apache, een open source serverprogramma.

Samenwerking
Open source wordt soms verward met open standaarden. Open standaarden zijn echter vooral bedoeld om de samenwerking tussen programma's te bevorderen. Waarom zowel open standaarden als open source kunnen helpen om de afhankelijkheid van softwareleveranciers te verkleinen, leest u in het artikel 'Onmisbaar? Open software en standaarden' .

Om zelf aan de slag te gaan met een aantal zakelijke open source-programma's helpt het artikel 'Tien onmisbare open source-programma’s' u een eind op weg.

Mening
Nu het aantal mensen en bedrijven die gebruik maken van open source nog nooit zo hoog is geweest, begint de marktleider van koers te veranderen. Microsoft zelf verklaarde begin december dat het zijn mening over open source heeft herzien; het bedrijf ziet open source niet langer als bedreiging, maar als een uitdaging. Hans Bos, hoofd technologie van Microsoft Nederland, licht in deze special dat nieuwe standpunt toe.

Open source zorgt voor ingrijpende veranderingen op communicatiegebied. Technieken als VoIP (bellen over internet) worden massaal door open source-programmeurs omarmt. In deze special wordt onder andere gekeken naar Asterisk , een programma waarmee bedrijven een eigen telefooncentrale of callcenter kunnen inrichten.

Investeren
Een van de bekendste voorvechters van open source in Nederland, Michiel Leenaars vertelt hoe hij, dankzij stichting NLnet, miljoenen investeert in open source-projecten. Ook hij verwacht veel van de opmars van open source op communicatiegebied, en de voordelen die dat het bedrijfsleven kan bieden.

Als open source-software het bedrijfsleven miljarden aan softwarekosten kan besparen, zoals voorstanders van open source betogen, hoe kan er dan tegelijkertijd aan verdiend worden? Open source-oplossingen zijn niet gratis, hoewel men dit vaak denkt. Een oplossing bestaat immers uit meer dan alleen software; Er zal bijvoorbeeld altijd expertise, ondersteuning en ook hardware nodig zijn.

Open source veroorzaakt een verschuiving in het bedrijfsmodel, van licentie-gebaseerd naar een model gebaseerd op diensten. Valentijn Sessink, directeur van Open Office, vertelt hoe zijn bedrijf geld verdient door bedrijven te helpen bij de, al dan niet gedeeltelijke, overstap naar open source.

Maar er zijn nog veel grotere bedrijven, zoals het Amerikaanse Red Hat, die miljoenen verdienen door eigen software toe te voegen aan Linux. Wie deze marktbepalende open source-spelers zijn leest u in het artikel 'Open source: de grote spelers' .

Speler
Met de opkomst van mobiele telefoons als minicomputers is open source ook in dit segment een zeer belangrijke speler geworden. De mobiele besturingssystemen Android van Google, Nokia's Symbian en Linux Mobile laten iedereen die dat wil meesleutelen en aanpassen. De markt voor desktopcomputers is echter nog lang niet veroverd door open source.

Of open source de toekomst is van software is aan de gebruiker om te bepalen. De voorlopige conclusie van deze special is dat open source niet meer weg te denken is uit het computerlandschap, en dat de eens zo felle tegenstellingen zijn omgeslagen naar een meer pragmatische aanpak. De softwareontwikkelaars staan nu voor de opgave om de diverse modellen naast elkaar te laten functioneren, op zo'n manier dat de gebruiker altijd de meest geschikte software tot zijn beschikking heeft.