Ondernemingen nemen vaak grote risico's. De financiële crisis leert echter dat succes pas duurzaam wordt als roekeloosheid plaatsmaakt voor risicomanagement.

Door Marcel Prinsenberg | PricewaterhouseCoopers

Risico nemen is een kenmerkend onderdeel van ondernemerschap. Maar lang niet elke onderneming stelt expliciet vast hoeveel risico ze bereid is te nemen om een bepaalde winst te behalen. Nu bedrijven door de economische omstandigheden te maken krijgen met financieringsproblemen en het wegzakken van de vraag naar hun producten of diensten, zie ik dat veel van hen niet klaar zijn om daar proactief op in te spelen. Er worden noodmaatregelen getroffen, maar aan structureel risicomanagement ontbreekt het nogal eens.

Strategieonderdeel
Veel bedrijven zien risicomanagement als een verplicht nummer, waar ze elk jaar wat aan proberen te doen naast de gewone business. Zo maken ze een toptien van risico's dicht bij huis op de korte termijn. Zo'n gefragmenteerde aanpak leidt tot allerlei initiatieven die losstaan van het eigenlijke businessmanagement, alsof risicomanagement los staat van het primaire ondernemen.

Risicomanagement dient onderdeel uit te maken van het strategische beleidsproces. Dus vraag je niet alleen af: voor hoeveel meer moeten wij ons product verkopen als de grondstofprijs met vijftig procent stijgt? Maar denk in de breedte en op de langere termijn: hoe passen wij onze bedrijfsstrategie aan op sterk stijgende grondstofprijzen?

Implementatie
Juist in de financiële sector krijgen compliance en risicomanagement veel aandacht. Er worden systemen ingericht om financiële risico's te monitoren en er zijn risicomanagers in dienst op allerlei onderdelen. Toch hebben we in het afgelopen jaar kunnen zien dat het ernstig kan misgaan als de risicobereidheid wordt vastgesteld, maar niet goed geïmplementeerd is in de bedrijfsstrategie, de operatie of de bedrijfscultuur.

Zo zijn er bij financiële instellingen op beleidsniveau vaak wel degelijk risicogrenzen geformuleerd voor de inzichtelijkheid van bankproducten. Maar als er in de beloningsstructuur van werknemers enkel wordt gestuurd op het maken van omzet, dan is het niet vreemd dat er toch ondoorzichtig verpakte hypotheken worden verkocht.

Weloverwogen risico's
Optimaal risicomanagement bestaat uit de integratie van compliancerisico's, businessrisico's en financiële risico's in één aanpak, uitgaande van de strategische doelen van de organisatie. Om een succesvolle implementatie te ondersteunen, moet er aandacht gegeven worden aan onderwerpen variërend van IT en belastingen tot aan de HR-aspecten van de bedrijfscultuur.

Een goed functionerend risicomanagement betekent niet dat een bedrijf bij economisch zware tijden geen problemen kent. Het betekent dat er is nagedacht over welke risico's het bedrijf bewust wel en niet neemt. Een gezond risicomanagementsysteem is het startpunt voor succesvol ondernemen door weloverwogen risico's te nemen.

Marcel Prinsenberg is director bij de Governance, Risk & Compliance-groep van PricewaterhouseCoopers.