NEW YORK - Amerikaanse winkeliers kijken doorgaans handenwrijvend uit naar 'Zwarte Vrijdag', de dag na Thanksgiving die traditioneel het kerstinkopenseizoen inluidt. Maar dit jaar zijn zij er niet gerust op. Gevreesd wordt voor een rampzalige decembermaand als gevolg van de financiële crisis.

Zwarte Vrijdag wordt volgens sommigen zo genoemd omdat de kerstverkopen veel winkels in staat stellen het jaar toch nog af te sluiten met winst, ofwel zwarte cijfers. Anderen menen dat de dag zo heet wegens de verkeerschaos die het winkelende publiek veroorzaakt. Kenners vrezen echter dat de straten dit jaar leger blijven dan anders, in tegenstelling tot de winkelschappen.

De Amerikanen houden namelijk de hand op de knip. Woensdag werd bekend dat de consumentenuitgaven in oktober voor de vierde achtereenvolgende maand zijn gedaald. De financiële crisis weerhoudt het doorgaans kooplustige volk ervan zich nog dieper in de schulden te steken voor een copieus kerstdiner en een grote stapel cadeautjes onder de boom, verwachten analisten.

Kerstcadeaus
"Consumenten geven aanzienlijk minder uit aan kerstcadeaus", zei marketingexpert Eric Anderson tegen persbureau Reuters. "Zwarte Vrijdag wordt de eerste indicator van hoe slecht het gaat worden." Marktvorsers voorzien de slechtste feestdagenperiode sinds begin jaren negentig, terwijl de kerstverkopen bij sommige bedrijven goed zijn voor zo'n 40 procent van de totale jaaromzet.

Detailhandelaars vechten dan ook op leven en dood om de kleiner geworden koek. Veel winkelketens kozen er donderdag voor zelfs op Thanksgiving, een van de belangrijkste Amerikaanse familiefeestdagen, de deuren te openen om maar zo veel mogelijk omzet bijeen te schrapen. Stuntaanbiedingen waarmee winkels klanten proberen te lokken, in de hoop dat zij zich vervolgens ook tot andere aankopen laten verleiden, zijn talrijker en agressiever dan ooit.

Aanbiedingen
Maar het is nog maar de vraag of die beproefde tactiek ook in de huidige onzekere tijden zal werken. Marktvorsers sluiten niet uit dat alleen de aantrekkelijke aanbiedingen de deur uit zullen vliegen en verder bar weinig. "Mensen zullen om vijf uur 's morgens in de rij staan voor de stuntaanbiedingen. Er komt een stormloop op de computers van 400 dollar, maar om tien uur is het allemaal voorbij", zei analist Marshal Cohen tegen CNN.

Niet alle winkels zien het somber in. Prijsvechters, zoals de warenhuisgigant Wal-Mart, kunnen volgens marktonderzoeken juist rekenen op meer belangstelling van beknibbelende consumenten. Maar voor de overgrote meerderheid van de winkelbedrijven, kleine gespecialiseerde zaken in het bijzonder, dreigen de dagen voor kerst erg donker te worden.