Succesvol veranderen blijft de gemoederen bezighouden. Of het nu gaat om liberalisering van de markt, nieuwe regels of de veranderingen die de huidige kredietcrisis met zich meebrengt.

Leon Manet | Logica

Proactief zijn en openheid naar personeel, klanten en businesspartners zijn belangrijke succesfactoren. Maar zonder leiderschap is elke verandering gedoemd te mislukken.

Wat is dan dat leiderschap, dat veranderingen succesvol maakt? Het antwoord op deze vraag is even herkenbaar als onbevredigend: dat ligt eraan. Het ligt aan de fase waarin een organisatie zich bevindt, aan de externe factoren die zich aandienen en niet in de laatste plaats aan de eisen die klanten aan die organisatie stellen.

PTT
Het onlangs verschenen boek ‘Hoogspel rond PTT’ van Pol Schevernels laat zien welke rol leiderschap de afgelopen 20 jaar heeft gespeeld bij de veranderingen bij PTT, nu KPN en TNT.  Zo bepaalde vooral het streven ‘de minister uit de wind houden’ het handelen van Bert van Ommeren, de toenmalige directeur Post.

Verklaarbaar in de context van het ambtelijke PTT van de jaren tachtig. Maar de klant stelde andere eisen. Er moest een andere wind gaan waaien. Communicatie -intern en extern- werd een integraal onderdeel van de PTT managementstijl.

Wim Dik
Beter dan met het aantreden van Wim Dik in april 1987 kon deze nieuwe managementstijl niet worden ingevuld. Voor de toenmalige Minister van Verkeer en Waterstaat Neelie Smit-Kroes was het glashelder: een verzelfstandigde PTT vereiste ander leiderschap en dus ook ander management.

En Dik vervulde zijn rol met verve. Zijn persoonlijke visie stak hij nooit onder stoelen of banken. In zijn speeches tijdens de nieuwjaarsbijeenkomsten voor 1500 KPN managers en hun partners koppelde hij trots op het bedrijf steevast aan scherpe observaties en aan hoe het beter kon.

TNT
Maar opnieuw veranderden de omstandigheden. Ander leiderschap was nodig om de veranderingen het hoofd te bieden. Deed Post- inmiddels TNT- het zo’n 15 jaar na de verzelfstandiging nog steeds goed, Telecom ( het ‘nieuwe’ KPN) kwam in financieel zwaar weer terecht. TNT topman Scheepbouwer redde KPN van de ondergang door zijn focus op de financiën. Hij won het vertrouwen van de banken terug en kreeg KPN weer op koers. Qua leiderschapsstijl totaal onvergelijkbaar met Dik, maar passend bij de eisen van dat moment.

PTT is maar een voorbeeld en natuurlijk ging niet alles goed. Maar de leiderschapsstijl bij PTT paste wel steeds bij de vereiste verandering van dat moment . Focus op de klant? Stúúr daar dan op en geeft zelf het voorbeeld. Gaat het slecht met het bedrijf? Draai er niet omheen en neem direct maatregelen. En tot slot: persoonlijke visie is een essentieel onderdeel van leiderschap.

Dat gold 20 jaar geleden. Dat geldt vandaag. Niet voor niets wist Barack Obama (‘yes we can’) de harten van de Amerikaanse kiezers te winnen.

Leon Manet is Practice manager Business Change Management bij Logica Management Consulting. Daarvoor werkte hij in diverse posities bij TNT en KPN.

N.a.v. het boek: ‘Hoogspel rond PTT 1988-2008- Hoe liberalisering werkt bij KPN en TNT’ ( Pol Schevernels, 2008)