AMSTERDAM - De Nederlandse sector voor transport en logistiek scoort met zijn stemmingsindicator van 4,7 procent over het derde kwartaal van dit jaar het slechtste jaar in zes jaar tijd, meldt Transport en Logistiek Nederland (TLN) woensdag.

Alle belangrijke stemmingsindicatoren vallen vergeleken met een jaar geleden en vergeleken met het voorgaande kwartaal lager uit. Ondernemers zijn gemiddeld negatief gestemd. De groep logistieke bedrijven springt er qua bedrijvigheid, omzet en vertrouwen positief tussenuit. Vergeleken met andere categorieën was het 3e kwartaal voor logistieke bedrijven niet eens zo'n slecht kwartaal, aldus TLN.

Crisis
De kredietcrisis speelt het vertrouwen sterk parten. 25 procent van alle transportondernemers die een onderbouwing geeft voor zijn afgenomen vertrouwen refereert aan de kredietcrisis. Ondernemers vrezen de effecten van de kredietcrisis, maar wat deze precies zijn en wat de directe gevolgen voor het bedrijf kunnen zijn is nog niet duidelijk.

Mogelijk wordt het voor bedrijven moeilijker om leningen af te sluiten, aldus TLN. Ook bestaat de kans dat lenen flink duurder wordt door oplopende rentepercentages of dat de eisen die de kredietverstrekker stelt aan de kredietnemer zo hoog worden dat het verkrijgen van een lening bijna onmogelijk is.

Bouw
Neveneffecten van de kredietcrisis zijn wel goed te omschrijven. Zo spreken vervoerders van bouwmaterialen over een stagnatie in bouwprojecten als gevolg van de kredietcrisis. Een vermindering van vervoeropdrachten als gevolg. Een ondernemer zegt dat de bouw als een kaarthuis in elkaar stort. Daarnaast komt het voor dat banken geen betalingsgaranties afgeven van verladers.

Ook de invloed van de kredietcrisis op economieen speelt het wegvervoer parten. De Nederlandse in- en uitvoer van bepaalde goederen stagneert om de doodeenvoudige reden dat consumenten in Nederland en in andere landen in Europa minder consumeren.

Gezien de wereldwijde stijgende energie- en voedselprijzen ligt ook de inflatie op de loer. Men durft geen geld meer uit te geven. Volgens financiele experts balanceren veel Europese landen aan de rand van een recessie.

Domper
Het begon volgens TLN eigenlijk al in de laatste maanden van vorig jaar. Vanaf die periode hebben ondernemers telkenmaal een te hoge voorspelling van bedrijvigheid gegeven. Samen met een sterk oplopende kostprijs en een afnemend omzet- en winstniveau, zorgde deze domper voor een negatieve toekomstverwachting. Deze neerwaartse trend zette zich in het tweede en derde kwartaal door.

In 2006 en 2007 kenden veel transportbedrijven een overweldigend vervoeraanbod. De Nederlandse economie groeide die jaren met gemiddeld 3,3 procent zeer fors. Transport en logistieke bedrijven profiteerden van de economische bloei. Het vervoer steeg vanaf begin 2006 tot eind vorig jaar met gemiddeld 14 procent per jaar (beladen ritten). Alleen al in 2007 werden er bijna 40 miljoen beladen ritten uitgevoerd.

Diesel
Er werd dan ook druk geinvesteerd in transportmiddelen. Maar eind vorig jaar begon de olie- en dieselprijs flink te stijgen. Ook de eerste verontrustende berichten over de Amerikaanse hypotheekcrisis die een paar maanden later zou uitmonden in een wereldwijde kredietcrisis, dienden zich aan. De economie in sommige voor het Nederlandse wegvervoer belangrijke landen begon te haperen met een sterke vermindering van ladingaanbod als gevolg. In het 3e kwartaal werden vrachtauto's niet volledig benut of stonden ze zelfs stil.

In sommige segmenten kwam het transport in de maanden juli en augustus vrijwel tot stilstand. De bedrijvigheid bleef volgens de helft van alle ondernemers sterk achter bij die van vorig jaar. Niet alleen binnen Nederland, maar ook in het vervoer op Belgie, Duitsland en Frankrijk is het vervoeraanbod sterk verminderd.

Lichtpuntje
Vergeleken met vorig jaar meldt 31 procent van alle ondernemers een lagere omzet en 39 procent meldt minder winst. Een lichtpuntje in het financiële plaatje: aangevoerd door de dalende dieselprijs daalde in het 3e kwartaal de kostprijs.

Van alle ondernemers zegt 39 procent ten opzichte van vorig jaar minder winst te hebben gemaakt tegen 22 procent dat het omgekeerde zegt. Bij de overige 38 procent bleef de winst gelijk. Het beeld per categorie bedrijven ziet er anders uit. Bij kleine bedrijven zegt 28 procent ten opzichte van een jaar geleden minder winst te hebben gemaakt, bij middelgrote zegt 48 procent hetzelfde en bij grote bedrijven maakt 54 procent melding van een gedaalde winst.

De scherpe daling van de dieselprijs biedt volgens de bevindingen van TLN geen soelaas voor de in elkaar gezakte vervoersvraag. In augustus daalde de dieselprijs met 7 procent en in september nog eens met 2 procent. Het begint er sterk op te lijken dat de dieselprijs dit jaar terugkeert naar het niveau van vorig jaar, maar niets is minder waar, zo stelt TLN. Door de bank genomen is de dieselprijs dit jaar gemiddeld met 24 procent gestegen.

Personeel
Ondernemers hadden de grootste moeite personeel aan te trekken, maar het aantal transport en logistieke bedrijven met vacatures is flink teruggelopen.

Begin vorig jaar bereikte de vacaturegraad voor chauffeurs met 6,6 procent het hoogste punt sinds 2000. In het afgelopen 3e kwartaal zakte dezelfde vacaturegraad met 2,7 procent naar het laagste punt sinds 2000. Vorig jaar had 34 procent van alle bedrijven één of meerdere vacatures en in het afgelopen kwartaal 20 procent. Een aantal bedrijven heeft door de teruggelopen bedrijvigheid vacatures ingetrokken. Ook worden voorlopig uitzendkrachten ingezet, aldus een transportondernemer.

Overschot
De investeringsgraad voor vervoermaterieel is in een jaar tijd teruggelopen van 4,9 procent naar 2,5 procent, het laagste percentage sinds de eerste meting in 2000. In het 3e kwartaal had 24 procent van alle transportbedrijven een overschot aan materieel. De verkoop van vrachtauto's is bijna stilgevallen. Bij bijna alle grote vrachtautofabrikanten zijn de binnenkomende orders voor nieuwe voertuigen zo sterk teruggelopen dat drastische bezuinigingen onontkoombaar zijn.

Zowel bij DAF, Volvo, Scania, MAN als Mercedes vervallen honderden banen. Volvo alleen al schrapt 1.400 banen in zijn truckdivisie. Bij DAF gaat het waarschijnlijk om het schrappen van 1.750 banen.

Kleine bedrijven
De investeringsgraad van vervoermaterieel daalde van 4,0 procent in het 2e kwartaal naar 2,5 procent in het 3e kwartaal. Bij kleine bedrijven daalde de investeringsgraad van 8,7 naar 7,4 procent, bij middelgrote bedrijven van 4,6 naar 2,5 procent en bij grote bedrijven van 2,5 naar 1,7 procent.

De stemmingsindicator voor het vertrouwen is ten opzichte van het 2e kwartaal in het 3e kwartaal gestegen van 4,9 naar 5,1. Mogelijk wordt deze geringe stijging veroorzaakt door de daling van brandstofkosten.