ZEIST - Minder dan een op de vijf Nederlandse leraren (18 procent) vindt dat de school een "energiegevend en motiverend werkklimaat" biedt. Daarmee scoort het onderwijs slechter dan andere bedrijfstakken, waar tot 38 procent van de werknemers spreekt van een aantrekkelijk werkklimaat.

Dat blijkt uit onderzoek van de Hay Group onder 1500 leraren, dat maandag is verschenen. Bij de waardering van het werkklimaat speelt de manager volgens het onderzoeks- en adviesbureau een doorslaggevende rol. Leidinggevenden zijn zich er onvoldoende van bewust dat ze grote invloed hebben op het werkklimaat, zegt Peter Langerak van de Hay Group en voormalig leraar.

"Op te weinig scholen voelen leraren zich uitgedaagd tot persoonlijke ontwikkeling en het boeken van resultaten", zegt Langerak. Volgens de leraren verbetert het klimaat aanzienlijk als de managers meer duidelijkheid scheppen en de nadruk komt te liggen op de resultaten van de leraar zelf.

Teamgeest
Uit het onderzoek blijkt dat leraren vinden dat de school op aspecten als teamgeest en prestatiemaatstaven onder de maat presteert. Ze willen weten wat van hen wordt verwacht en hoe dit past in de doelstellingen van de school. "Waarom worden leraren bijvoorbeeld niet beoordeeld op verbetering van leerresultaten van de leerlingen of de projecten die ze uitvoeren?, vraagt Langerak.

Volgens de Hay Group zijn politici, leraren en leerlingen voor verbetering van het onderwijs te veel gericht op de leraren zelf. Voor de onderwijsmanager zou onvoldoende aandacht zijn. De leiderschapstijl van de manager kan het werkklimaat aanzienlijk verbeteren. De Hay Group meent dat de meest effectieve onderwijsmanagers zeker drie stijlen gebruiken: de democratische, coachende en gezaghebbende stijl en niet alleen maar de democratische stijl.

Managers
In het onderwijs hanteren managers veelal de democratische stijl. "Dit betekent veel vergaderen, veel luisteren en weinig kritiek op slechte prestaties", aldus Langerak. Vaak komt de leidinggevende uit de eigen groep leraren, waardoor het gevoel heerst collegiaal te moeten blijven.

In scholen met een goed werkklimaat heeft de leidinggevende ook een gezaghebbende en coachende stijl in huis, terwijl in 'demotiverende' scholen een dwingende en maatgevende stijl meer voorkomt. 'Doe wat ik zeg' en 'doe zoals ik' werken averechts in het onderwijs, zegt Langerak.